«Պատրիարքությունը վերածվել է եկեղեցու մեջ բանտարկված մի աթոռի»․ թուրք վերլուծաբան

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Թուրքական «T24» լրատվական կայքն անդրադարձել է Թուրքիայի Հայոց պատրիարքի ընտրություններին պետության միջամտության հետևանքով հայկական համայնքում առաջացած ճգնաժամին:
Թուրք հոդվածագիր Ույգար Գյուլթեքինը նշել է, որ Թուրքիայի պետությունը հայկական համայնքում շատ ազդեցիկ է, քանի որ համայնքին պատկանող հիմնադրամներն անզոր են, իսկ գործող պատրիարք չկա:
Նա ընդգծել է, որ Թուրքիայում չկան իրավական կարգավորումներ, որոնց համաձայն կիրականացվեին Հայոց պատրիարքի ընտրության գործընթացը կամ համայնքային հիմնադրամների գործադիր խորհրդի ընտրությունները: Բացի պատրիարքի ընտրություններից, մյուս բոլոր խնդիրները հիմնականում լուծվել են` օգտագործելով իրավական բացերն ու սողանքները: Բայց այդ իրավական բացերն օգտագործվել են նաև խնդիրների լուծումները ժամանակավոր հետաձգելու համար:
Գյուլթեքինը հիշեցրել է, որ Հայոց պատրիարքությունն իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունի: «Պատրիարքությունը վերածվել է մի աթոռի, որի հետ վերջին 15–20 տարիների ընթացքում բարձրաստիճան պաշտոնյաները չեն հանդիպել, չեն զրուցել, դարձել է մի հաստատություն, որը բանտարկված է եկեղեցու մեջ»:
Վերլուծաբանը համեմատել է, թե ինչպես էին անցկացվում պատրիարքի ընտրություններն Օսմանյան կայսրությունում և հանրապետական Թուրքիայում` նշելով, որ նախկինում Հայոց պատրիարքարանը նման հարցերը պետական մարմինների հետ չէր քննարկում, մինչդեռ հիմա հարցը քննարկվում է նախագահի մակարդակով:
Ermenihaber.am կայքի փոխանցմամբ` թուրք հոդվածագիրը նաև հիշեցրել է, որ հանրապետական շրջանում պատրիարքի 4 ընտրություն է անցկացվել: 4–ի դեպքում էլ պետությունը Ստամբուլի նահանգապետարանի միջոցով միջամտել է գործընթացին` փոխելով կամ ընտրության ամսաթիվը, կամ էլ կանոններն ու ընթացակարգը: «Ամեն անգամ աշխարհիկ պետությունը հիշեցրել է, որ հայ եկեղեցու կանոններն ու ավանդույթներն ավելի լավ գիտի, քան հենց հայ եկեղեցին»:
Գյուլթեքինը, անդրադառնալով այժմ հայկական համայնքի առաջ ծառացած խնդիրներին, նշել է, որ կրոնական փոքրամասնությունների խնդիրների լուծումը հնարավոր է համայնքի ներսում որոշումներ ընդունելու և դրանք առանց խոչընդոտների կյանքի կոչելու ինքնավարությամբ. «Քանի դեռ կյանքի չի կոչվել պետությանը զուտ հսկողության գործառույթ վերապահող սահմանադրական կարգավորումը, ապա կամայական որոշումների պարտադրումը կշարունակվի»:
Հիշեցնենք, որ մարտի 15–ին Պոլսի պատրիարքի տեղապահ էր ընտրվել Գերմանիայի թեմի առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը: Սակայն ընտրության արդյունքների հրապարակումից հետո պատրիարքի փոխանորդի պաշտոնը զբաղեցնող Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը հոգևորականներին և լրատվամիջոցներին է ներկայացրել Ստամբուլի նահանգապետարանից ստացված գրությունը, որն իրավականորեն անհնար էր համարում պատրիարքի ընտրության անցկացումը: Փոխնահանգապետ Ազիզ Մերջանի ստորագրությամբ գրության մեջ նշվում էր, որ պետությունն Աթեշյանին է ճանաչում որպես պատրիարքի փոխանորդ:
Թեպետ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ–ն իր օրհնությունն էր հղել արքեպիսկոպոս Բեքչյանի ընտրության կապակցությամբ, նաև համայնքի մեծ մասը սատարում է հենց Բեքչյանին, սակայն Արամ Աթեշյանը հրաժարվել է թողնել փոխանորդի պաշտոնը:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: