Հայերեն
Русский


Վիտոն եւ Ալլահվերդին՝ Ղարաբաղի եւ Ադրբեջանի հերոսների պատմությունը / տեսանյութ, ֆոտո

Հասարակություն
Կիսվել

 

Մեդիամաքսը շարունակում է «Հատուկ թղթապանակ» հատուկ նախագիծը՝ ներկայացնելով իրադարձությունների անհայտ կամ քիչ հայտնի մանրամասները:   

1992 թվականին Ղարաբաղում էր ՄԱԿ-ի առաքելությունը, որի ղեկավարի տեղակալը Ստեֆան դե Միստուրան էր, ով ներկայում զբաղեցնում է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի՝ Սիրիայի հարցով հատուկ բանագնացի պաշտոնը: 

ՄԱԿ-ի պատվիրակությանը հայկական կողմից դիմավորել էր Ասկերանի պաշտպանական շրջանի հրամանատար Վիտալի Բալասանյանը, ադրբեջանական կողմիցˋ Աղդամի պաշտպանական շրջանի հրամանատար Ալլահվերդի Բագիրովը:

ՄԱԿ-ի առաքելության այցի մասին պատմող այս տեսանյութի սկզբում ուշագրավ է Վիտալի Բալասանյանի եւ Ալլահվերդի Բագիրովի հանդիպման ու ձեռքսեղմման դրվագը: 

Ասաֆ Գուլիեւի արխիվից

Վիտալի Բալասանյանը Մեդիամաքսին պատմել է Ալլահվերդի Բագիրովի հետ իր ընկերության մասին, որը սկսվել էր նախքան պատերազմը:

Վիտալի Բալասանյան, Արցախի հերոս

Ծնվել է 1959 թվականի մարտի 5-ինˋ Ասկերանում: 1990 թվականին ընտրվել է Ասկերանի շրջանի Ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատար։ 1991 թվականին ընտրվել է ԼՂՀ առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ 1992 թվականի օգոստոսին նշանակվել է ԼՂՀ ՊԲ Ասկերանի պաշտպանական շրջանի հրամանատար, 1996-1998 թվականներին՝ հանդիսացել զորամիավորման հրամանատար, 1998-1999 թթ.՝ ԼՂՀ ՊԲ հրամանատարի տեղակալ, 1999 թ. սեպտեմբերից՝ ԼՂՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ։ 2000 թ. մարտին Վիտալի Բալասանյանին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։ 2005 -2016թթ. եղել է Արցախի ԱԺ պատգամավոր: 2016թ. նշանակվել է ԼՂՀ Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար:

***



Ես մոտ էի նրա ավագ եղբոր`  Մալեքի հետ: Նախքան պատերազմը, ես հասարակական սննդի հիմնարկի վարիչ էի, Մալեքն էլ Աղդամում ռեստորանի տնօրեն էր, այդպես էինք ծանոթացել:

Արցախի հերոս Վիտալի ԲալասանյանըԱրցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանը

Լուսանկարը` Pan Photo


Ութսունականների վերջերին Մալեքը դարձավ Ադրբեջանի Ժողճակատիˋ Աղդամի շրջանի ղեկավարը: 1991 թվականին Բաքվի Պրիմորսկի պարկում տեղի ունեցած հանրահավաքից հետո Մալեքին սպանեցին:

Ալլահվերդին լավ ֆուտբոլ էր խաղում, ֆուտբոլի թիմ ուներ: Եղբոր մահից հետո ինքը ստանձնեց նրա գործը: Այդ ժամանակ Աղդամում երկու զորք կարˋ մեկը Ադրբեջանի պետության կողմից էր նշանակված, մյուսըˋ Ազգային Ճակատի:

***

Ալլահվերդի Բագիրով

Ծնվել է 1946թ ապրիլի 22-ինˋ Աղդամում: Զբաղվել է սպորտովˋ ղեկավարելով «Ղարաբաղ» ֆուտբոլային թիմը: 1990-ին անդամացել է Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատինˋ ստանձնելով Աղդամի շրջանի պաշտպանությունը: Ադրբեջանական աղբյուրներում նշվում է, որ Խոջալուի դեպքերի ժամանակ Բագիրովին հաջողվել է շատ մարդկանց կյանքեր փրկել:

Զոհվել է 1992-ի հունիսի 12-ին: 1993-ին հետմահու արժանացել է Ադրբեջանի ազգային հերոսի կոչման:

***

Ալլահվերդին լավ մարդ էր: Ընդհանրապես, իրենց ընտանիքը լավն էր, ես նրանց հետ մոտ եմ եղել: Լավ հայր ուներ, երկու քույր, որոնցից Սվետայի հետ եւս մտերիմ էի: Չնայած Բագիրով ազգանվանը, նրանք ծագումով քուրդ էին:

Մեր ծանոթությունն ու շփումը, միանշանակ, օգուտ է բերել եւ ինձ, եւ իրեն: Հարյուրավոր հարցեր ենք լուծել այդ օրերին: Չեմ ուզում ասել «պատանդներ», բայց այն մարդկանց, ովքեր այս կամ այն պատճառով անցած էին լինում հակառակորդի տարածք, առանց խնդրի կարողանում էի հետ բերել: Նրանց բանտերից ահագին թվով մարդիկ եմ դուրս հանել: Շատ պատասխանատու տղա էր Ալլահվերդին. չի եղել որեւէ դեպք, երբ մի հարցով զանգեի իրեն, չլուծվեր էդ հարցը: 
Ալլահվերդի ԲագիրովըԱլլահվերդի Բագիրովը

Լուսանկարը` Wikipedia


Պատահել է, որ մեր տղաները վիրավորվել ու հայտնվել են իրենց կողմում, կապավորս տեղեկացրել է ինձ այդ մասին, ես կապ եմ  հաստատել Ալլահվերդիի հետ ու նա միանգամից վերադարձրել է մեր վիրավորներին, չի թողել բանը հասնի նրան, որ մեր մարդկանց սպանեն…

Մեր օրերում է, որ թշնամությունը շատացել է՝ եւ զորքն է թշնամացած իրար դեմ, եւ քաղաքական իշխանությունը, ինչը շատ վտանգավոր է: Այն ժամանակ զորքն այդքան թշնամացած չէր. կարողանում էինք շատ արագ հարցեր լուծել, երբեմն՝ առանց վերադասներին ասելու: Իմ ինչին էր պետք ադրբեջանցի զոհի դին կամ վիրավորին պահել ինձ մոտ, երբ գիտեի, որ նա էլ իմ մարդկանց է հետ վերադարձնելու…

***


Ալլահվերդին մահացավ մեր շրջանում՝ Արանզամին գյուղ մտնելուցˋ ՈՒԱԶ-ի մեջ հինգ հոգի էին, ականի վրա պայթեցին՝ 1992 թվականի հունիսի 12-ն էր… Նա թաղված է Աղդամում: Հիմա էլ պահպանվել է եւ գերեզմանը, եւ կողքինˋ շրջանակով դրված նկարը…
Ալլահվերդի Բագիրովի գերեզամանըˋ Աղդամում Ալլահվերդի Բագիրովի գերեզամանըˋ Աղդամում

Լուսանկարը` աղբյուրն անհայտ է


***

Խոջալուում մենք կրակել ենք, բայց մեզ պետք էր ադրբեջանական կրակակետերը լռեցնել, որ մեր ժողովրդի կյանքը փրկենք: Իրենց ժողովրդին էլ ենք փրկել՝ Խոջալուում միայն ես 1250 ադրբեջանցի եմ հանձնել իրենց: Մինչեւ հանձնելն էլ էդ մարդկանց հաց, ջուր ու ապահով ապաստան ենք տվել. այդպես «ցեղասպանություն» չեն անում: Մեզ ընդամենը պետք էր լռեցնել նրանց կրակակետերը, որտեղից սպանվում էր մեր ժողովուրդը:

Վիտալի Բալասանյանի հետ զրուցել է Սիրանուշ Եղիազարյանը

 

Կիսվել
Լրահոս
Խորհրդարանական ճեպազրույց. Տիգրան Աբրահամյան, Իրինա Յոլյան C360 ArCa UnionPay քարտ․ 2% քեշբեք Հայաստանում, վճարումներ՝ նաև արտերկրումՅունիբանկը թողարկել է տարեկան 13,2% արժեկտրոնային եկամտաբերությամբ անժամկետ պարտատոմսեր Ucom-ը գնահատում է իր գործունեության բնապահպանական ցուցանիշները Այն մասին, թե ինչու Ադրբեջանը որևէ իրավունք չունի Տիգրանաշենի նկատմամբ, և չի կարող նրա նկատմամբ որևէ օրինական պահանջ ներկայացնել․ Ավետիք ՉալաբյանԹուրքիայի ռազմական ներկայության ընդլայնումը Մերձավոր Արևելքում․ ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին․ Արտակ ԶաքարյանԴիվերսանտի չափանիշը՝ դիմադրությո՞ւն, թե՞ կատարած առաքելությունը․ Հրայր ԿամենդատյանԳիտությունը՝ հետին պլանում. խոստումների և իրականության սուր հակասությունը. «Փաստ» Տհաճ թեմաներից «թռնելու» գործելակերպը՝ թեկուզ սադրանքների միջոցով. «Փաստ» «Ադրբեջանում շատ լավ գիտակցում են, որ իրենց համար Փաշինյանից ավելի լավ ղեկավար Հայաստանում երբեք չեն ունենա». «Փաստ» Ձախողում և խոր կասկածներ. որքանո՞վ է վառելիքի թանկացումը «պատճառաբանված». «Փաստ» «Ադրբեջանցի զինծառայողը, որը հանցագործություն է կատարել Հայաստանի տարածքում, պետք է կանգնի հայկական դատարանի առջև». «Փաստ» Մտահոգությունները չեն փարատվում, հակառակը. «Փաստ» Զիջումներ Հայաստանի անվտանգության հաշվին. ինչո՞ւ է իշխանական քարոզչամեքենան արդարացնում ծանր հանցագործությունը. «Փաստ» Ադրբեջանի զավթողական քաղաքականության լեգիտիմացումը. Արցախից մինչև Տիգրանաշեն. «Փաստ» Սպանվել է Բրիտանիայի թագավորական ընտանիքի բժիշկը․ The SunՀունգարիան հանել է Եվրամիությանը Ուկրաինայի և Մոլդովայի անդամակցության վերաբերյալ բանակցություններ սկսելու արգելքը․ լրատվամիջոցՌոնալդուն դիմել է Մեսսիին՝ ազգային հավաքականում անցկացրած վերջին խաղից հետոԵրեխային կարող են շանտաժի ենթարկել անգամ այն դեպքում, երբ նա մերկ լուսանկար չի ուղարկել․ ՆԳՆԲելգիայի ոստիկանությունը բերման է ենթարկել բողոքի ցույցերին մասնակցած 107 ուսանողիԱնազատության մեջ պահվող գորշ արջերը տեղափոխվել են ապաստարան. ԲԸՏՄԱլիևը դրսից է քայքայում մեր պետությունը և թուլացնում, դուք զուգահեռաբար՝ ներսից․ Հարություն ՀարությունյանՍաուդյան Արաբիայում երկու օդանավակայանների վրա հարձակումների հետևանքով երեք մարդ է զոհվելԻնքնաթիռի ուղևորը ստիպել է ուղեկցորդուհուն ծնկի իջած ներողություն խնդրել իրենիցՍպասվում է անձրև և ամպրոպ․ եղանակն՝ առաջիկա օրերինՓաշինյանը ծափահարում է ընդդիմությանը, ընդդիմությունը՝ Շաքիում դանակահարած կնոջըԻնչու՞ է նախաքննության փուլում Փաշինյանը պնդում, թե ադրբեջանցին մառախուղի պատճառով է հայտնվել Հայաստանում․ Գառնիկ ԴավթյանՖԻՖԱ-ն թարմացրել է հավաքականների դասակարգման աղյուսակը. Հայաստանը նահանջ է գրանցելՋուր հավաքեք. ջուր չի լինելուՄիայն հայը չէ, որ Հայաստանում պիտի դատվի. Արշակ ԿարապետյանՆիկոլ Փաշինյան, Շաքիում ադրբեջանցի տեռորիստի կողմից հայ կնոջ վրա հարձակումը հումորի առարկա չէ. Ուժեղ ՀայաստանԵրթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Պարոնյան փողոցումՌուսաստանը մեղավոր չէ, որ ԱՄՆ-ն զիջեց Եվրոպայի ճնշմանը ու հպարտությամբ հայտարարեց «Անքորիջի հnւղարկավորության» մասին․ Լավրով«Հայաստանի ապագան պետք է կապել Ռուսաստանի հետ․ քաղաքական դաշտը չի ուզում դա հասկանալ». Մհեր ԱվետիսյանԳեղարքունիք մարզում բախվել են «Ford»-ը, «Opel Vectra»-ն ու «Opel Zafira»-ն. կան վիրավորներՓաշինյանի խոստացած խաղաղությանը փոխարինեցին զիջումները, իսկ հանգստությանը՝ ահաբեկչությունըՓաշինյանի համար հայ մոր վրա ադրբեջանցի զինծառայողի հարձակումը պարզապես «հերթական քրեական միջադեպ» է․ Արեգա ՀովսեփյանԵրբ Փաշինյանը չի կարողանում պատասխանել ադրբեջանցի զինծառայողի վերաբերյալ մեր հարցին․ Գասպարյան Պատերազմին վերջ տալու համար Իրանը պետք է կրճատի ուրանի հարստացումը․ ՎենսCCBE-ն արձագանքել է փաստաբան Երեմ Սարգսյանի իրավունքների առնչությամբ ՀՀ փաստաբանների պալատի դիմումինԹոմաս Տուխելի ռեկորդը Անգլիայի հավաքականում«070» կոդով հին նմուշի անձնագրերի տպագրությունն ու տրամադրումը նոյեմբերի 1-ից չեն դադարեցվումԱյս վարչախումբը կեղծ շոուներով փորձում է ժողովրդին շեղել իրական վտանգից. Ավետիք ՉալաբյանԱմբողջ աշխարհը գտնվում է անվտանգային խոր ճգնաժամի մեջ. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանն արժանի է ավելիին, քան Փաշինյանն ու ՔՊ-ն են Euromedia24-ի բարձրաձայնումից և վարչապետի հրահանգից հետո «Շառլոտը» փակվեց․ ակումբի գործունեության առթիվ քրեական վարույթ է հարուցվել ՈւսանողականFest-ը վերադառնում է․ հոկտեմբերի 10-ին ավելի քան 500 ուսանող կհամախմբվի մեկ հարթակումԵկեղեցու դեմ պայքարից՝ հասարակական գիտակցության վերաձևավորման փորձ․ Արմեն ՀովասափյանԵրբ Հայաստանը թելադրում էր, ու երբ սկսեցին թելադրել մեզ․ Միքայել Գրիգորյան Դեռևս 2018 թվականից սկսած պարզ էր իշխանությունների վերաբերմունքը եկեղեցու հանդեպ. Արեգ Սավգուլյան
Ամբողջ լրահոսը »
Ամենադիտված
1 ԵԽԽՎ զեկույցները, բացի դեկլարատիվ բնույթ կրելուց, պետք է ունենան հստակ հետևանքներ. Արեգ Սավգուլյան 2 75 Ուսուցիչ-առաջնորդների հավաքագրման արշավը մեկնարկել է 3 Euromedia24-ի բարձրաձայնումից և վարչապետի հրահանգից հետո «Շառլոտը» փակվեց․ ակումբի գործունեության առթիվ քրեական վարույթ է հարուցվել 4 Գործարկվում է Komatsu PC 3000-ն․ ԶՊՄԿ-ում դասընթացներ են գեմանացի հրահանգչի հետ 5 Թաղման նպաստի տնտեսո՞ւմ, թե՞ սոցիալական անարդարություն․ Հրայր Կամենդատյան
1 Լոռի Բերդ խոշորացված համայնքի ղեկավար Արայիկ Ներսիսյանի անցած ճանապարհը 2 «Մեր համբերությունը ևս սահման ունի»․ Արշակ Կարապետյանի կոշտ խոսակցությունը Զասի հետ 3 Երևանի սրտում ծնվեց մի նոր և ֆանտաստիկ պատմություն․ հին քաղաքի շունչը՝ Hayasa Hotel Old Yerevan-ում (տեսանյութ) 4 Տեղերում տրամադրություններ են շոշափում. «Փաստ» 5 Վլադիմիր Պուտինը երկարաձգել է պարենային էմբարգոն
1 Լոռի Բերդ խոշորացված համայնքի ղեկավար Արայիկ Ներսիսյանի անցած ճանապարհը 2 Ucom-ի աջակցությամբ մեկնարկել է ArmDrone համայնքի FPV դրոնների կրթական ծրագրի երկրորդ փուլը 3 «Մեր համբերությունը ևս սահման ունի»․ Արշակ Կարապետյանի կոշտ խոսակցությունը Զասի հետ 4 Իտալիայում պայթյուն է տեղի ունեցել զինամթերքի արտադրության գործարանում 5 Երևանի սրտում ծնվեց մի նոր և ֆանտաստիկ պատմություն․ հին քաղաքի շունչը՝ Hayasa Hotel Old Yerevan-ում (տեսանյութ)