Ադրբեջանի նոր քայլն ու Հայաստանի հակաքայլը

Լրագիր / Ռուսաստանում Ադրբեջանի դեսպան Փոլադ Բյուլբյուլօղլուին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնին առաջադրելը Ադրբեջանի երկերեսանիության օրինակ է, հայտարարել է Հայաստանի ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Տիգրան Բալայանը, հիշեցնելով, որ Ադրբեջանը ոչնչացրել է մշակութային հուշարձաններ, ոտնահարելով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի արժեքները: Միաժամանակ, խոսնակը հիշեցնում է, որ Բյուլբյուլօղլին հանդես է եկել նաեւ ռազմաշունչ կոչերով, ինչը եւս դեմ է այդ արժեքներին:
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի ընտրության գործընթացը կսկսվի ապրիլից, իսկ նոր գլխավոր տնօրենի վերաբերյալ որոշումը կկայացվի նոյեմբերին:
Հայաստանի ղեկավարությունը կարո՞ղ է, անելու՞ է ինչ որ բան, որպեսզի Ադրբեջանի երկերեսանի եւ մարտաշունչ ղեկավարությունը Բյուլբյուլօղլուին չկարողանա հասցնել մինչեւ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնին, ինչպես օրինակ Ռամիլ Սաֆարովին Բուդապեշտից հասցրին Բաքու եւ ազատ արձակեցին, կամ ինչպես Լապշինին ձերբակալեցին Մինսկում եւ բանտարկեցին Բաքվում:
Այստեղ է բուն հարցը:
Կասկած չկա, որ Բյուլբյուլօղլուին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնին առաջադրելու գործում Բաքուն ներգրավելու է իր նավթադոլարները, դրանց վրա հիմնված միջազգային կապերը, խավիարային դիվանագիտության գործիքները եւ մեխանիզմները:
Դրան զուգահեռ, հստակ է նաեւ, որ եթե Բաքվի ներկայացուցիչը դառնա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն, ապա դրանից առանձնապես ողբերգություն սարքել պետք չէ, դա պետք չէ դիտարկել որպես Արցախի խնդրում եւ ընդհանրապես հայ-ադրբեջանական հակամարտությունում Հայաստանին հասցված ուժգին հարված:
Մյուս կողմից, հստակ է նաեւ, որ Բաքվի այդ փորձը ադրբեջանական դիվանագիտության վերջին տարիների գծային ուղղություններից է: Ռազմական դիվանագիտությանը զուգահեռ, Բաքուն փորձում է միջազգային ասպարեզում ստեղծել այսպես ասած Ադրբեջանի բարեբեր կերպար, Ադրևբեջանը ներկայացնել իբրեւ միջազգային կյանքի աշխույժ մասնակից եւ նաեւ դոնոր: Նավթադոլարներն իհարկե տալիս են այդպիսի հնարավորություն: Բաքուն կազմակերպեց առաջին Եվրոպական օլիմպիադան, հովանավորում է ՈՒԵՖԱ-ն, կազմակերպում է այլ միջազգային միջոցառումներ: Այժմ ահա հավակնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնին:
Ադրբեջանի համար այդ «կերպարը» կարեւոր է Արցախի խնդրում ռազմատենչությունը «բալանսավորելու» եւ «հիմնավորելու» համար, իր ռազմատենչությունը «աշխարհի գործ» դարձնելու համար:
Թե որքանով է ստացվում դա, այլ հարց է: Աներկբա է, որ Ադրբեջանի հաշվարկը չի արդարանում, եւ չնայած ծախսվող հսկայական փողերին, քաղաքական էֆեկտն իհարկե չնչին է:
Եղածն էլ թերեւս առավելապես ներքին է, ինչն իհարկե Ալիեւի ծախսային այդ քաղաքականության շարժառիթներից մեկն է, որով փորձում է «կերակրել» հանրությանը, որը գտնվում է սոցիալ-տնտեսական վատ վիճակում: Ալիեւն այդ արտաքին հաջողություններն ու կերպարը փորձում է օգտագործել ներքին կոռուպցիան եւ հանրային ռեսուրսների գրպանումը արդարացնելու համար:
Այդ ամենը հասկանալի է, բայց Հայաստանի պարագայում ցանկացած դեպքում առկա է հարց՝ Երեւանը ո՞ր դեպքում է հարկ համարում ընդդիմանալ Ադրբեջանի «միջազգային» նախաձեռնություններին, եւ ինչպե՞ս է դա հաջողվում:
Ի վերջո, որքան էլ այդ նախաձեռնությունները կրեն PR բնույթ, այդուհանդերձ կուտակվելով իրար վրա՝ դրանք մի օր կարող են ստեղծել որոշակի մթնոլորտ, որն արդեն կարող է շոշափելիորեն համալրել Ադրբեջանի քաղաքական հաշիվը, դրանից բխող անցանկալի հետեւանքով:
Այդպիսով, բացի Բաքվի երկերեսանիության մասին հայտարարությունից, Հայաստանը ի՞նչ է անելու ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնում Բյուլբյուլօղլուի թեկնածության առաջմղումը կանխելու, նրա նշանակում թույլ չտալու համար: Թե՞ Երեւանը դա չի համարի կարեւոր եւ ժամանակ ու էներգիա վատնելու համար արժանի խնդիր: