«ԿԳԲ-ի գործակալ՝ առանց հոգու»․ CNN-ը Պուտինի մասին տեսանյութ է հրապարակել

Ամերիկյան CNN հեռուստաալիքով ցուցադրվել է «Աշխարհի ամենահզոր մարդը» վավերագրական ֆիլմը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի մասին։ Ֆիլմի հեղինակ՝ լրագրող, քաղաքական վերլուծաբան և Newsweek-ի խմբագիր Ֆարիդ Զաքարիան մեկ ժամում նկարագրել է Պուտինի քաղաքական կարիերան, պատմել, թե ինչու է ՌԴ նախագահին անվանում աշխարհի ամենահզոր մարդը, ու նախազգուշացրել է Դոնալդ Թրամփին, որ նա չի հասկանում Պուտինին։

«ՊԱԿ-ի գործակալ՝ առանց հոգու»

«Ես չեմ կարող կանխորոշել Ռուսաստանի գործողությունները։ Դա գլուխկոտրուկ է՝ պարուրված գաղտնիքով ու հանելուկով»,- Ուինսթոն Չերչիլից այս մեջբերմամբ էլ սկսվել է ֆիլմը։

Լրագրողի խոսքով՝ Պուտինին հասկանալու համար պետք է հիշել Բեռլինյան պատի անկումը, երբ Պետանվտանգության կոմիտեի (ՊԱԿ) աշխատակից Վլադիմիր Պուտինը միայնակ մնաց Դրեզդենում՝ գերատեսչության շտաբում՝ ցուցարարների բազմությամբ շրջապատված։ Այդ ժամանակվանից ամբոխն ընդմիշտ կմնա նրա համար գլխավոր վախ, իսկ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը՝ ներքին ստորացում։ «Վախը հաղթահարել նա որոշել է համընդհանուր վերահսկողությամբ»,- նշում է Զաքարիան։

ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո Ռուսաստանում աղքատություն սկսվեց։ «Ելցինն անկայուն է։ Ռուսաստանը սկսեց պահանջել նոր առաջնորդի»,- լրագրողն անդրադառնում է Պուտինի կարիերայի թռիչքին՝ Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքապետ Անատոլի Սոբչակի օգնականից մինչև վարչապետ, իսկ այնուհետև՝ նաև նախագահ։

«Երկիրը սիրահարվեց նոր նախագահին։ Սակայն էլ ավելի զարմանալի էր, որ նրան սիրահարվեց ԱՄՆ-ը»,- բնութագրում է ֆիլմի հեղինակը Պուտինի հարաբերություններն ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշ-կրտսերի հետ, ով խոստովանել է, որ «հոգի է տեսել Պուտինի աչքերում»։

Մեղրամիսն ավարտվեց, երբ ռուս նախագահը հանդիպեց Հիլարի Քլինթոնին, ով այդ ժամանակ սենատոր էր Նյու Յորքից։ Նրա այն խոսքերից, թե Պուտինը ՊԱԿ-ի գործակալ է, իսկ դա նշանակում է, որ նա հոգի ունենալ չի կարող, Պուտինը Հիլարիի հանդեպ պահեց հավերժական վիրավորանք՝ պատմում է Զաքարիան։

«Նա արհամարհում է Հիլարիին»,- ամփոփում է Պուտինի կենսագիր Մարի Հասենը։ Պուտինի՝ նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց 10 տարի անց ռուս-ամերիկյան հարաբերություններում վերադարձի կետ չեղավ, այդ թվում՝ Քլինթոնի պատճառով, հաստատում է Զաքարիան։

Վախի հաղթահարում՝ վերահսկողությամբ

Ամեն ինչ սկսվեց «արաբական գարնանից», լիբիացի առաջնորդ Մուամար Քադաֆիի սպանությունից և Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքի պաշտոնանկությունից. Պուտինն իրեն տեսավ նրանց տեղում։ Դրանից հետո սկսվեցին Բոլոտնայի և Սախարովի ցույցերը, որոնց կազմակերպման մեջ Պուտինը մեղադրել է Քլինթոնին, իսկ 2016-ին Քլինթոնի նախընտրական շտաբի դեմ իրականացված ցանցահենային հարձակումը եղել է ռուս նախագահի անձնական վրեժը։

Արդյունքում 2016 թվականին Պուտինին հաջողվեց հասնել նույնիսկ ավելիին. նախագահ դարձավ Դոնադ Թրամփը, ով բազմիցս գովասանքով է արտահայտվել ռուս նախագահի հասցեին։ «Եթե Թրամփի նկատմամբ կոմպրոմատ է հավաքված, դա չի կարելի թողնել հենց այնպես»,- ասում է ֆիլմի հեղինակը։

Պուտինի քաղաքական կյանքի գլխավոր իրադարձությունների շարքում լրագրողը նշում է Աննա Պոլիտկովսկայայի, Ալեքսանդր Լիտվինենկոյի և Բորիս Նեմցովի սպանությունները։ Ամերիկացի պատմաբան, Ռուսաստանի հարցերով մասնագետ Սթիվեն Քոենը ֆիլմում ասում է, որ Պուտինի դերն այդ բոլոր սպանություններում մեծ է եղել, սենատոր Ջոն Մաքքեյնն ուղիղ հաստատում է, որ սպանությունների համար պատասխանատու է Պուտինն անձամբ։

Զաքարիան ֆիլմում օգտագործում է 2012 թվականին Պուտինի երդմնակալության մոնտաժը, երբ նախագահի ավտոշարասյունն ընթացել է Մոսկվայի դատարկ կենտրոնով, իսկ քաղաքի մյուս մասում ոստիկանությունը ձերբակալել է ընդդիմադիրներին։ «Պուտինը Ռուսաստանում վերահսկում է ամեն ինչ»,- եզրակացություն է անում լրագրողը։ Նա խոսում է նաև Պուտինի հնարավոր հարստության մասին և մեջբերում Hermitage Capital հիմնադրամի հիմնադիր Ուիլյամ Բրաուդերի խոսքը, ով Պուտինի կարողությունը գնահատում է 200 մլրդ դոլար։

Զաքարիան հարցազրույց է վերցրել նախագահի մամլո քարտուղար Դմիտրի Պեսկովից, ով ֆիլմում հերքում է բոլոր հայտարարությունները։ Պեսկովը նկարահանումներին մասնակցելու առաջարկն անվանել է «դրական», սակայն ենթադրություն հայտնել, որ ընդհանուր առմամբ ֆիլմը դուրս չի գա «հիստերիկ էմոցիոնալ ֆոնի» շրջանակներից։

Դարձնել Ռուսաստանը կրկին մեծ

Հիմնական միտքը, որն ընդգծում է ֆիլմի հեղինակը, այն է, որ ամերիկացիները վատ են հասկանում Ռուսաստանը և ռուսաստանցիների վերաբերմունքը նախագահի հանդեպ։ Ղրիմի միացումը Ռուսաստանում դարձել է հպարտության առիթ, իսկ խաղադրույքն ազգային հզորության վրա, հակաարևմտյան հռետորաբանությունը և վերահսկողության տակ գտնվող ԶԼՄ-ներն օգնել են Պուտինին հասնել ժողովրդականության ռեկորդային վարկանիշի՝ պարզաբանում է լրագրողը։ Զաքարիան, ըստ այդմ, նշում է, որ Թրամփի հռետորաբանությունը շատ նման է պուտինյան հռետորաբանությանը։

Լրագրողը ֆիլմի ավարտին հանդես է գալիս մենախոսությամբ, որում բացատրում է, թե ինչու է ինքը Պուտինին անվանում աշխարհի ամենահզոր մարդը։ Նրա խոսքով՝ և՛ ԱՄՆ-ը, և՛ Չինաստանը շատ ավելի ուժեղ տերություններ են, քան Ռուսաստանը, սակայն նախագահի հզորությունը որոշվում է ոչ միայն երկրի համաշխարհային ազդեցությամբ, այլև առանց այլ ինստիտուտների և քաղաքական ուժերի կողմից սահմանափակումների ներքին քաղաքականություն վարելու հնարավորությամբ։ Պուտինի կողմից ստեղծված «ուղղահայաց իշխանությունը» դարձնում է նրան այդ իմաստով «աշխարհի ամենահզոր մարդը»։

«Պուտինը հասկանում է Ռուսաստանը, սակայն նա հասկանում է նաև աշխարհը։ Պուտինը մեզ հասկանում է շատ լավ, ինչի հետ կապված առաջանում է լուրջ հարց՝ հասկանո՞ւմ ենք նրան մենք և Դոնալդ Թրամփը»,- ավարտում է ֆիլմը Զաքարիան։