Ադրբեջանին պարտադրվում է մեխանիզմը. Հայկական զինուժի հերթական քայլը

ԼՐԱԳԻՐ․․ Փետրվարի 26-ին հայտարարություն էին տարածել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները, կապված 24-25-ի գիշերը Արցախի ու Ադրբեջանի սահմանին տեղի ունեցած միջադեպի հետ, երբ հայկական զինուժը կանխարգելիչ հարված էր հասցրել գրոհի փորձ կատարող Ադրբեջանի դիվերսիոն խմբին, արգելակելով խմբի առաջխաղացումը չեզոք գոտում: Դրա հետեւանքով Ադրբեջանն այդ գոտում թողել էր հինգ զոհ:
Մինսկի խմբի համանախագահներն իրենց հայտարարության մեջ կոչ էին արել թույլ տալ զոհերի տարհանումը չեզոք գոտուց:
Հայտարարության այդ հորդորը առաջացնում էր հարց, թե արդյոք տարհանմանը խոչընդոտում է հայկական կողմը, մասնավորապես Արցախի իշխանությունը:
Այդ խնդրին news.am-ի հետ զրույցում անդրադարձել է Արցախի ԱԽ քարտուղար Վիտալի Բալասանյանը, փաստացի ընդունելով, որ հայկական կողմը թույլ չի տվել ադրբեջանցիներին տարհանել չեզոք գոտում գտնվող դիվերսանտների դիերը:
Վիտալի Բալասանյանը հայտարարել է, որ Կարմիր Խաչի եւ համանախագահների ներկայացուցիչները եղել են այնտեղ, բայց ադրբեջանական կողմը չի կարողացել դուրս բերել դիերը չեզոք գոտուց, քանի որ խախտել է պայմանավորվածությունը:
Թե ինչ պայմանավորվածություն է խախտել Ադրբեջանը, Բալասանյանը չի մանրամասնել:
Փետրվարի 24-25-ի գիշերային միջադեպը գործնականում աննախադեպ է մեկ այլ տեսանկյունից:
Հայկական կողմը փաստացի հասցրել է կանխարգելիչ հարված իրեղեն ապացույցով, որ ձեռք է բերել տեսանկարահանման սարքերի, խորքային հետախուզության հնարավորություն ընձեռող տեխնիկական միջոցների շնորհիվ:
Մի քանի ամիս առաջ, ապրիլի պատերազմից հետո Արցախի պաշտպանության նախարարը հայտարարեց, որ բանակն ունի մի քանի կիլոմետր խորությամբ հետախուզություն իրականացնելու հնարավորություն: Ադրբեջանական մամուլը դրան անմիջապես արձագանքեց, թե հայկական կողմին այդ հնարավորությունն ընձեռող սարքավորումները տրամադրել է ԱՄՆ-ն:
Բացառված չէ, որ ադրբեջանցիները թերահավատորեն են մոտեցել հայկական կողմի այդ հնարավորությանը, բայց երկու օր առաջ ստիպված եղան համոզվել, որ Արցախի պաշտպանության նախարարի հայտարարությունը բլեֆ չէ, այլ իրականություն:
Իրականություն, որը գործնականում վկայում է հակամարտության գոտում հրադադարի խախտման հետաքննության մեխանիզմի քայլ առ քայլ ներդրման մասին, չնայած Ադրբեջանի դիմադրությանը: Գործնականում, հայկական կողմը Ադրբեջանի գրոհի նախապատրաստմանը հասցրել է ոչ միայն կանխարգելիչ հարված, այլեւ հարվածը զուգորդվել է հետաքննության մեխանիզմի կիրառման հետ:
Դրա հետ մեկտեղ, հայկական կողմի գործողություններում այդ տրամաբանության գործադրումը նկատելի է արդեն որոշակի ժամանակահատված, սկսած դեկտեմբերի 29-ին Տավուշի ուղղությամբ ադրբեջանական դիվերսիայից, երբ Հայաստանի տարածքում մնաց ադրբեջանցիներից մեկի դին, եւ հայկական կողմը հայտարարեց, որ դին կվերադարձնեն միայն հետաքննության ավարտից հետո:
Միաժամանակ հայտարարվեց ադրբեջանցիների նախահարձակ լինելու իրեղեն հստակ ապացույցների տնօրինման մասին: Դրանից որոշ ժամանակ անց Արցախի պաշտպանական բանակը, կանխարգելելով ադրբեջանցիների հերթական դիվերսիոն հարձակումը, գերի վերցրեց հարձակվողներից մեկին: Եվ ահա, փետրվարի 25-ի գործողությունը:
Նկատելի է, որ հակամարտության գոտում տեղի է ունենում հետաքննության յուրօրինակ մեխանիզմի ներդրման գործընթաց, որի տարրերը բավական շոշափելի են հայկական կողմի գործողություններում:
Միջնորդները Բաքվին տեւական ժամանակ հորդորում են համաձայնության գալ հրադադարի պահպանման միջազգային հետաքննական մեխանիզմի ներդրման հարցում: Բաքուն մերժում է: Փաստացի, չի մնացել այդ մեխանիզմը պարտադրելու այլընտրանք: Իսկ այդ առումով չկա այլ ձեւ, քան դա անել Հայաստանի զինված ուժերի միջոցով, ինչը պահանջում է նոր կարողություններ ու մեխանիզմներ, որոնք էլ փաստորեն հայտնվում են հայկական զինուժի տրամադրության տակ:
Ադրբեջանն անկասկած շարունակելու է դիմադրել դրան, եւ տվյալ պարագայում խնդիրը նոր ռազմա-տեխնիկական իրավիճակի պայմաններում քաղաքական իրավիճակը դրան համահունչ նոր տարամաբանության բերելն է, այդպիսով Բաքվին պարտադրելով արդեն նաեւ հրադադարի պահպանման քաղաքական մեխանիզմներ: