Նախագահի նախկին խորհրդականը անընդհատ սպառնում էր՝ հիմա ա՛յս կբացահայտեմ, հետո ա՛յն կբացահայտեմ

ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ, «Առավոտ»

Պետք է խոստովանեմ, որ աշխարհում ոչ ոք ինձնից չի վախենում, եւ դա ինձ ոչ միայն ցավ չի պատճառում, այլեւ հակառակը՝ ես երջանիկ եմ դրանից: Ոչ տանը, ոչ աշխատանքի տեղը, ոչ անձնական, ոչ էլ հասարակական շփումներում ես չեմ անում ոչ մի «վախենալու» բան: Ես ուզում եմ, որ իմ ասածի կամ գրածի վրա մարդիկ մտորեն, թեկուզ վիճեն, չհամաձայնեն, բայց վա՞խ առաջացնել, ենթադրել, որ իմ ասածները վախենալու են եւ հպարտանա՞լ դրանով: Ես չգիտեմ՝ ինչի՞ է հնարավոր այդպես հասնել: Այլ են, իհարկե, քաղաքական գործիչները: Նրանք վստահ են կամ էլ ձեւ են անում, թե վստահ են, որ իրենց ցանկացած քայլ խուճապի մեջ է գցում հակառակորդներին, որովհետեւ իրենց ամեն մի խոսքը, ամեն մի նախադասությունն այնպիսի հզոր եւ անբեկանելի ուժ ունի, որ ընդդիմախոսների մեջ պարզապես դող է ընկնում այդ սարսափազդու ուժից: Ենթադրենք, Ա գործիչը Բ գործչին ասում է՝ «ապո՛ւշ», Բ գործիչը պատասխանում է՝ «ապուշը դո՛ւ ես», ինչին հետեւում է Ա-ի ռեակցիան՝ «Ըհը՜, վախեցա՞ր, փրփուրներից կախվեցիր, ինձ պատասխանո՞ւմ ես»: Կա երկրորդ տարբերակը՝ Բ-ն ոչինչ չի պատասխանում: Այդ դեպքում Ա-ն ասում է՝ «Ըհը՜, դուխդ չի՞ հերիքում՝ ինձ պատասխանես, նահանջեցի՞ր իմ երկաթյա տրամաբանության ճնշման տակ»: «Ռեժիմը խուճապի մեջ է»՝ այդ արտահայտությունն արդեն թեւավոր է դարձել: Ցանկացած արտասանած կամ չարտասանած բառ կարող է այդ «խուճապի» վկայությունը լինել: Այդ «դասական» ձեւակերպումն ունի տարբերակներ՝ «մեր հզոր հանրահավաքից նրանք լեղապատառ են եղել», «մեր հուժկու շարժումից նրանք փամփերս են հագել», «մեր ամեն քայլից հետո նրանք վալերիանկա են խմում»: Որպես սեփական հզորության գովազդ՝ գուցե լավ է: Որպես մշակութային երեւույթ՝ փակուղային է: Այս մոտեցումը մասնավոր դրսեւորումն է այն մտայնության, որը, ցավոք, քառորդ դար առաջ դրվել է մեր պետության հիմքում՝ իբր վախեցնելով, շանտաժելով, կոմպրոմատ հավաքելով հնարավոր է հասնել որոշակի նպատակների: Հիշում եմ, երբ հեռավոր 1994 թվականին Աշոտ Մանուչարյանը, որը մինչ այդ զբաղեցնում էր ՀՀ նախագահի՝ ազգային անվտանգության գծով գլխավոր խորհրդականի պաշտոնը, սկսեց ընդդիմադիր ելույթներ ունենալ Ազատության հրապարակում, նա անընդհատ սպառնում էր՝ հիմա ա՛յս կբացահայտեմ, հետո ա՛յն կբացահայտեմ: Բայց պալատական խարդավանքները կարող են 2-3 օր հետաքրքիր լինել, հետո մարդկանց բերանն ուրիշ ծամոն է գցվում, որն, իհարկե, նույնպես հնանում է, եւ այսպես շարունակ: Քաղաքականությունն, ինձ թվում է, չպիտի լինի անձնական հաշիվ մաքրելու տեղ: Ընդհանրապես ոչ մի ոլորտ չպիտի լինի՝ եթե նույնիսկ որեւէ մեկն արժանի է չարության եւ վրեժխնդրության, ապա մենք չէ, որ դրանով պիտի զբաղվենք: «Ինքներդ վրեժխնդիր մի՛ եղեք, սիրելինե՛ր, այլ թո՛ւյլ տվեք, որ Աստծո բարկությունը կատարի այն, որովհետեւ գրված է. «Իմն է վրեժխնդրությունը, եւ ես կհատուցեմ»,- ասում է Տերը» (Հռոմեացիներին, 12,19):

Այս թեմայով «Մարդիկ մոռացել են՝ որ գոմից են դուրս եկել»․ Նապոլեոն Ազիզյանի կոշտ հակադարձումը