Մենք շարունակում ենք անվերջ զիջումները՝ հօգուտ Ադրբեջանի, Արցախի անկախության կարգավիճակը նույնիսկ ՀՀ ղեկավարության ռադարի վրա չէ, Սյունիքը սպառնալիքի ու վախի մեջ է․ Աննա Աստավածատրյան-Թերքոթ

Մեն նահանգի Վեսթբրուք քաղաքի Քաղաքային խորհրդի անդամ Աննա Աստվածատրյան -Թերքոթի խոսքով՝  ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Ջո Բայդենը ավելի կոշտ դիրքորոշում կդրսևորի տարածաշրջանում ԱՄՆ դերի բարձրացման համար, հատկապես Թուրքիայի և Ռուսաստանի նկատմամբ: Tert.am-ի հետ զրույցում նա դա նշեց ի հակադրություն Թրամփի վարչակազմի, որն անհոգ վերաբերմունք ուներ Թուրքիայի և Ադրբեջանի ագրեսիայի նկատմամբ, ինչն ուղղակի դեր խաղացին արցախյան վերջին պատերազմի ընթացքում ԱՄՆ անգործության վրա։

«Չեմ կարծում՝ հիմա ԱՄՆ-ը գերակտիվ դերակատարում կունենա բուն Արցախում կամ Հայաստանում։ ԱՄՆ-ը երբեք տեղում չի ներգրավվի Արցախի և Հայաստանի գործերին: Կարծում եմ, որ Բայդենի վարչակազմը հակամարտությունը կուղղորդի ԱՄՆ առավելության տիրույթ (կամ հակառակվելով Ռուսաստանի առավելությանը- Ա․Ա․) ՝ պարտադրելով իր դիվանագիտական և տնտեսական ազդեցությունը»,- ասում է նա։

 -Տիկին Աստվածատրյան-Թերքոթ, ես կցանկանայի ձեր կարծիքն իմանալ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավորման գործընթացում Արևմուտքի դերի մասին։ Դուք տեսնու՞մ եք հետաքրքրություն և ակտիվ ներգրավվածություն նրանց կողմից գործընթացում։

-Ես, իհարկե, կարծում եմ, որ Արևմուտքը մեծ շահագրգռվածություն ունի հակամարտության մեջ, բայց միակ ներգրավվածությունը, ինչպես մենք տեսել ենք պատերազմի ընթացքում և համաձայնագրի (նկատի ունի նոյեմբերի 9-ին եռակողմ համաձյայնագիրը- Tert.am) ստորագրումից հետո, սահմանափակվում է իրենց սեփական ազգային շահերի ոլորտներով: Նրանց համար զարհուրելի է շարունակել քարոզել եվրոպական արժեքներ և ժողովրդավարական սկզբունքներ `միևնույն ժամանակ աչք փակելով Թուրքիայի կողմից միջազգային իրավունքի բացահայտ խախտումների վրա, խոսքը հատկապես ԱՄՆ կողմից 2001 թվականից ի վեր միջազգային ահաբեկչության անհանդուրժողականության մասին է։ Այսպիսով, այդ չափորոշիչներն ու իդեալները միայն այդ գերտերությունների համար են կարևոր, հարմար են իրենց քաղաքական նպատակներին։

 -ԵԱՀԿ գործող նախագահ Անն Լինդի հետ հանդիպմանը Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արա Այվազյանը հայտարարեց, որ կարիք կա ուժեղ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի։ Այս ձևաչափը, ձեր կարծիքով, ի՞նչ դեր խաղաց Ղարաբաղում պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո։

-Թերևս չարչրկված գնահատական կամ կարծիք է, բայց պարզ է, որ միակ համանախագահը, որն ակտիվ է եղել հակամարտության մեջ և պատերազմի ընթացքում, Ռուսաստանն է: Ռուսաստանը տարածաշրջանում ունի իր ռազմավարությունը և գործել է իր երկարաժամկետ շահերից ելնելով: Սա ստեղծեց հսկայական վակուում, որը թույլ տվեց իրադարձություններին զարգանալ այնպես, ինչպես տեղի ունեցավ՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունները, ռազմական հանցագործությունները և ագրեսիայի հանցագործությունները մնացին ամբողջովին անվերահսկելի:

-Պատերազմի ընթացքում Միացյալ Նահանգները զբաղված էր նախագահական ընտրություններով և դրա համար ակտիվ չէր գործընթացում։ Ի՞նչ եք կարծում՝ ի՞նչ դիրքորոշում ունի Բայդենի վարչակազմը Լեռնային Ղարաբաղի և տարածաշրջանի վերաբերյալ։

-Ընտրություններն էին և COVID-ի ավերածությունները: Բայց  կարևոր է նաև նշել Թրամփի վարչակազմի կողմից Թուրքիայի և Ադրբեջանի ագրեսիայի նկատմամբ անհոգ վերաբերմունքի մասին, որն ուղղակի դեր խաղաց պատերազմի ընթացքում ԱՄՆ անգործության վրա: Կարծում եմ, որ Բայդենը ավելի կոշտ դիրքորոշում կդրսևորի տարածաշրջանում ԱՄՆ դերի համար, հատկապես Թուրքիայի և Ռուսաստանի նկատմամբ: Չեմ կարծում՝ ԱՄՆ-ը գերակտիվ դերակատարում կունենա բուն Արցախում կամ Հայաստանում։ ԱՄՆ-ը երբեք տեղում չի ներգրավվի Արցախի և Հայաստանի գործերին: Կարծում եմ, որ Բայդենի վարչակազմը հակամարտությունը կուղղորդի ԱՄՆ առավելության տիրույթ (կամ հակառակվելով Ռուսաստանի առավելությանը- Ա․Ա․) ՝ պարտադրելով իր դիվանագիտական և տնտեսական ազդեցությունը:

-Ինչպե՞ս կգնահատեք Հայաստանի իշխանությունների գործողությունները։ Նրանք ինչպե՞ս աշխատեցին միջազգային հանրության հետ ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում։

-Այն գոյություն չունի։ Մենք դեռ պետք է ապահով կերպով դուրս հանենք ռազմագերիներին. մենք շարունակում ենք անվերջ զիջումները ի օգուտ Ադրբեջանի։ Արցախի անկախության կարգավիճակը նույնիսկ ՀՀ ղեկավարության ռադարի վրա չէ։ Սյունիքը շարունակական սպառնալիքի ու վախի մեջ է, և ղեկավարությունը, ինչպես ներկա, այնպես էլ անցյալը, աչք են գցել իշխանության վրա և ճանկռտում են այն։ Ադրբեջանն էլ անում է ամեն ինչ, որպեսզի շարունակի իր հաղթանակները` համաշխարհային ասպարեզում ագրեսոր Հայաստանին չարագործ դարձնելու և սփյուռքի վճռականությունն ու քաղաքական կապիտալը սասանելու համար: «Արթնացի՛ր, Հայաստան»:

-Դուք պատերազմից հետո Արցախում իրականացնում եք մարդահամար։ Ես ցանկանում եմ արդյունքների մասին տեղակատվություն ունենալ, ունե՞ք պատկերացում, թե ինչպես վնասները վերականգնել։

-«Աննա Աստվածատուրյան» հիմնադրամը (www.Astvatsaturian.org) կազմակերպել է նախագիծ՝ լիարժեք մարդահամար անցկացնել, որը կգնահատի պատերազմի վրա բժշկական, հոգեբանական, տնտեսական և ֆինանսական ազդեցությունը Արցախի յուրաքանչյուր քաղաքացու վրա` ինչպես Արցախում, այնպես էլ Հայաստանում: Հավաքած տվյալները կօգտագործվեն Արցախի և Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունների, Մարդու իրավունքների պաշտպանների գրասենյակների և հասարակական կազմակերպությունների կողմից հումանիտար և վերակառուցման ջանքերի համար, ինչպես նաև՝ իրավական դաշտի կողմից հնարավոր դատավարությունների համար: Հիմնադրամն այս ընդարձակ հետազոտությունն իրականացնելու համար Արցախում աշխատանք է տվել և ուսուցանել է 100 հոգու: Մինչ օրս մենք հարցազրույց ենք վերցրել մոտ 5000 ընտանիքից: Մենք դեռ դրամահավաք ենք կատարում, որպեսզի ապահովենք, որ նախագիծն ավարտի բոլոր ստուգումները։ Բոլորը կարող են նվիրատվություն տրամադրել Հիմնադրամի կայքում: Տվյալների հավաքագրումից հետո փորձագետները դրանք վերլուծելու են մանրամասն իրավական, մարդու իրավունքների և հումանիտար զեկույցում,կարիք է ունենալու վերջնական գնահատման: Այս վերջնական գնահատումը հասանելի կլինի Արցախում մարդասիրական ջանքերի, ինչպես նաև իրավական և ակադեմիական նպատակների համար: