Հայաստանը գտավ ԵՏՄ-ից դուրս գալու տարբերակը

Lragir.am

Հայաստանի տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների փոխնախարար Հովհաննես Ազիզյանը նոյեմբերի 19-ին Երեւանում Հայաստանի եւ ՌԴ խորհրդարանների մի համատեղ հավաքի շրջանակում ասել է, թե Հայաստանն ինպես է պատկերացնում ԵՏՄ-ն։ Ըստ փոխնախարար Ազիզյանի, Հայաստանի պատկերացմամբ ԵՏՄ-ն ոչ թե փակ շուկա է, այլ տնտեսություն, որն ուղղված է դեպի արտաքին շուկա։ Նրա խոսքով, դա ենթադրում է մրցակցություն ոչ թե ԵՏՄ անդամ երկրների ներսում, այլ Միության սահմաններից դուրս։
Դատելով ԵՏՄ մասին այդ պատկերացումից, Հայաստանի տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների նախարարությունն ըստ երեւույթին հարկ է մի անգամ էլ վերանվանել, արդեն քաղաքական երգիծանքի զարգացման նախարարության։ Իսկ եթե Հայաստանն ասի նաեւ, թե Միության սահմաններից դուրս ԵՏՄ-ն հատկապես ում հետ է տեսնում մրցակցելուց, ապա Հայաստանը հնարավոր կլինի հռչակել քաղաքական երիգիծանքի զարգացման տարածաշրջանային կենտրոն։
Որովհետեւ, եթե ԵՏՄ մասին այդ պատկերացումները երգիծանք եւ հումոր չեն, ապա այդ դեպքում արդեն ստացվում է, որ Հայաստանը դառնում է քաղաքական անմեղսունակության տարածաշրջանային կենտրոն, երբ նավթագազային ասեղով փչված, եւ այդ շուկայում գնանկումից սմքած Ռուսաստանի շուրջ կառուցված ԵՏՄ-ն դիտարկում է որպես ինչ որ արտաքին մրցակից։
Այստեղ հետաքրքրական է մի հարց՝ արտերկրի ներդրողները լսու՞մ են Հայաստանի պաշտոնյաների այդ պատկերացումները, թե ոչ։ Որովհետեւ, եթե նրանք լսում են, ապա կա արձագանքի երկու տարբերակ։ Եթե նրանք գնահատեն քաղաքական երգիծանքը, ապա Հայաստանը ստանում է գոնե հումորի միջոցով ներդրումային գրավչություն ձեռք բերելու հնարավորություն։ Ի վերջո միջազգային որեւէ ներդրող կարող է ունենալ հումորի մեծ զգացում եւ գնահատելով Հայաստանի քաղաքական երգիծանքի զարգացման նախարարության հումորը, անել գործընկերային առաջարկ։
Բայց, ներդրողը կարող է ԵՏՄ մասին Հայաստանի պատկերացումներն ընկալել որպես քաղաքական անմեղսունակության դրսեւորում։ Իհարկե այնպես չէ, որ ներդրողը հետ կշրջվի Հայաստանի կես ճանապարհից, բայց, բոլոր դեպքերում ցանկալի է, որ ԵՏՄ մասին Հայաստանի պատկերացումները միջազգային ներդրողները ընդունեն հումորով։
Եթե իհարկե նրանք ընդհանրապես հետաքրքրվում են այդ պատկերացումներով։ Համենայն դեպս, Հայաստանն արդեն մի քանի տարի աշխարհով մեկ հայտարարում է դեպի ԵՏՄ կամուրջ լինելու մասին, բայց այդ կամուրջը որեւէ մեկին կարծես թե չի հետաքրքրում։
Հետաքրքիր է, թե ԵՏՄ մասին Հայաստանի պատկերացումները ինչ արձագանք են գտնելու այդ կառույցի կնքահոր՝ ՌԴ նախագահ Պուտինի մոտ, հատկապես նրա մյուս գաղափարի՝ “իմպորտազամեշենիի” ֆոնին։ Պուտինի համար ԵՏՄ-ն զրահ է, հենց փակ շուկա, որտեղ նա պատրաստվում է բարիկադավորվել Արեւմուտքի հետ դիմակայությունում, որը չնայած ԱՄՆ նոր նախագահի պաշտոնում Դոնալդ Թրամփի ընտրության առիթով ռուսական քարոզչության անթաքույց հիացմունքին, Թրամփի վարչակազմի պարագայում մտնելու է ավելի խոր եւ ֆունդամենտալ փուլ։
Ռուսաստանը հայտնվեց իր քարոզչության ծուղակում։ Մոսկվան հասկանում է, որ Արեւմուտքի հետ դիմակայությունում չունի քաղաքականության հույս։ Հույսը քարոզչությունն է եւ ռազմական շանտաժի տարբեր տարածաշրջաններում։ Քարոզչության մասով, Կրեմլն ակնկալում էր Հիլարի Քլինթոնի հաղթանակը, հետո այն կեղծիք հայտարարելու եւ հակաամերիկյան “ռուսական հանրությանը մոբիլիզացնող” քարոզչությանը նոր շնչառություն հաղորդելու համար։ Բայց, հաղթեց Թրամփը, որին Մոսկվան պատրաստվում էր ներկայացնել կեղծիքի զոհ։ Այժմ Մոսկվան դարձավ Թրամփի հաղթանակի քարոզչական զոհը, հայտնվելով իր իսկ ծուղակում։ Թրամի ճամբարից ստացվում են նոր վարչակազմի կադրային քաղաքականության ձեւավորման Մոսկվայի համար տհաճ լուրեր։
Այստեղ իհարկե ստեղծվում է հետաքրքիր վիճակ։ Պուտինը կամ կհանձնվի, կամ ստիպված կլինի առերեւույթ ժպտալ Թրամփին, իսկ ներսում կծկվել, այդ թվում ԵՏՄ-ով։ Առաջին շրջանում առավել հավանական է երկրորդ տարբերակը, ինչը նշանակում է, որ Պուտինի համար ԵՏՄ-ն շարունակելու է հանդիսանալ զրահ, փակ շուկա, որի նպատակը այսպես ասած դիմանալն է։
Այդ իրավիճակում, ԵՏՄ մասին Հայաստանի “պատկերացումները” կարող են լավագույն դեպքում իսկապես ծիծաղ առաջացնել, բայց, իհարկե կա նաեւ զայրույթ առաջացնելու փոքր հույս։
Ընդ որում, բացառված չէ, որ Հայաստանի պատկերացումների հաշվարկը հենց այդ փոքր հույսն է։ Բանն այն է, որ եթե Հայաստանի իշխանությունը վերջնականապես չի տրվել քաղաքական անմեղսունակությանը, ապա շատ լավ պատկերացնում է, որ Հայաստանի շանսը ԵՏՄ փակ շուկայից կամ ճամբարից հնարավորինս արագ դուրս գալն է։ Պատահական չէ, որ Մոսկվայում 170 միլիոնանոց շուկայի վարչապետների հավաքից հետո Հայաստանի վարչապետը վերադառնում է Երեւան եւ կառավարության նիստում առաջին հանձնարարականը տալիս աշխատել Իրանի 70 միլիոնանոց շուկայում Հայաստանի ներկայացվածությունը բարձրացնելու ուղղությամբ։
Բայց, այդ պատկերացումն ունենալով, Հայաստանի իշխանությունը չունի բավարար քաղաքական կամք եւ ինքնիշխանություն այդ քայլն անելու համար։ Ըստ երեւույթին ընտրվել է բավական հնարամիտ տարբերակ՝ հանդես գալ ԵՏՄ մասին այնպիսի պատկերացումներով, որոնք հակասելով Պուտինի պատկերացումներին ու խնդիրներին, նրա մոտ կառաջացնի այնքան զայրույթ, որ նա կորոշի Հայաստանը պարզապես հեռացնել ԵՏՄ-ից։

Հակոբ ԲԱԴԱԼՅԱՆ