Ծայրահեղականությունը որպես միջոց․ իսկ որն է նպատակը

Վերջին դեպքերի հետ կապված՝ կարդում եմ Մոնթեի հուշերը ԱՍԱԼԱ-ի մասին։ Մոնթեն բավական անկեղծ խոսում է կազմակերպության, հատկապես դրա առաջնորդի թերությունների, սփյուռքահայ կազմակերպությունների միջև բախումների և բուն ԱՍԱԼԱ-ի մարտավարական սխալների մասին: Մի խոսքով: Գիրքը չպատմեմ․ ովքեր հետաքրքրված են՝ կկարդան: Բայց մի միտք կա, որ Մոնթեն անընդհատ տարբեր ձևերով կրկնում է․ մոտավորապես հետևյալը՝ զինված գործելաոճն ինքնանպատակ չէ և միտված պետք է լինի «լայն զանգվածների» քաղաքականացմանը։ Եթե որևէ հեղափոխական գնում է ծայրահեղ քայլերի՝ նպատակ ունենալով հասնել որևէ խնդրի քաղաքականացման, նա պիտի ժողովրդի հետ խոսի, բացատրի այդ ամենի իմաստը:
ԱՍԱԼԱ-ի մասին կարծիքները, սովորաբար, երկու խմբի են բաժանվում: Մի մասը կուրորեն հերոսացնում է այդ կազմակերպությանը, մյուս մասն էլ, տարածված պոլիտկոռեկության շրջանակներում, քննադատում: Պիտի հասկանալ, որ ցանկացած նմանատիպ կազմակերպություն չի կարող գոյություն ունենալ ինքն իրեն, առանց կոնկրետ շահերի առկայութան, ռեսուրսների հայթայթման, ջանքերի և ենթակառուցվածքների: Երկրորդ, բռնության՝ այսինքն ծայրահեղ միջոցի, կիրառմամբ հարցերի բարձրաձայնումն է՛լ ավելի է մեծացնում պատասխանատվության և թափանցիկության բաժինը, ինչի մասին խոսում է Մոնթեն անընդհատ:
Ես չեմ ուզում համեմատել ԱՍԱԼԱ-ն և Սասնա ծռերը: Դրանք չեն համեմատվում ոչ թե բարոյական ստանդարտներով, այլ տեխնիկական, իրավիճակային և պատմական: ԱՍԱԼԱ-ն լրիվ այլ կոնտեքստում, այլ խնդիրների լուծման միտված, հայկական կազմակերպություններից ամենակազմակերպվածներից, այդ շրջանում գործող այլ ռադիկալ խմբավորումների հետ կապ պահող խումբ էր: Ինչ վերաբերում է Սասնա ծռերին, միակ բանը, որ կուզենայի Ասալայի օրինակից վերցնել և դարձնել քննարկման առարկա, այն է, թե արդյոք ժողովրդի ծոցից դուրս եկած, ժողովրդի կողմից այդքան սիրելի դարձած խումբը բա՞ց էր ժողովրդի հետ, թե՞ ոչ։ Արդյո՞ք հստակ բացատրվեցին այդ գործողության նպատակները։ Արդյո՞ք գործողությունը չուներ երկու կողմ՝ մի կողմից շահել ժողովրդական զանգվածների համակրանքը, ու պահել նրանց հրապարակում, մյուս կողմից՝ այդ զանգվածները, որպես լծակ օգտագործելով, փորձել կապի դուրս գալ ու պահանջներ դնել Սերժ Սարգսյանի առաջ՝ անընդհատ փոփոխելով ու սակարկելով դրանք։ Ընդ որում, այդ փոփոխականությունն ու ոչ թափանցիկությունը նկատելի է մինչ այժմ: Ավելի պարզ ասած, եթե ազնիվ մղումների թեման դնենք մի կողմ, քննարկենք սա․ ինչքանով էր Ծռերի գործողությունն արդյունավետ, և որն էր դրա կոնկրետ նպատակը:
Երբ մերժվում են քաղաքական պայքարի դասական կանոնները, շրջանվում են գործող իննստիտուտներն ու ինստանցիաները՝ դրանք համարելով անպիտան, երբ դիմում են ամենածայրահեղ, «ժողովրդի հոգու խորքից բխող» միջոցների, հարց է ծագում՝ արդյո՞ք այդ միջոցին հետևող քայլերն, այդ թվում հանրության հետ երկխոսությունը, համապատասխանում է այդ հայտարարված գործելաոճին:

Լևոն Մարգարյան, վերլուծաբան