«Եթե Աստված մի արասցե, խնդիր է դրվել, որ պետական լեզու լինի ռուսերենը, ապա․․․»․ Է․ Շարմազանովը պարզաբանում է

ԼՐԱԳՐԻ զրուցակիցն է ՀՀԿ խոսնակ, ԱԺ փոխնախագահ էդուարդ Շարմազանովը․

Պարոն Շարմազանով, ինչպե՞ս եք գնահատում ռուսաց լեզվի խորացված դասավանդման նոր հայեցակարգը, որով ռուսերենն առանձնացվում է օտար լեզուներից, նաև որոշ առարկաներ կանցնեն ռուսերենով։

Նախ պետք է նշեմ, որ նյութին ամբողջությամբ և խորությամբ չեմ տիրապետում, հայեցակարգի նախագծին ծանոթ չեմ ամբողջ խորությամբ։ Ծանոթ եմ այնքանով, որքանով հրապարակվել է մամուլում, որքանով ԿԳ հարգելի նախարարը խոսել է դրա մասին, տարբեր լրատվամիջոցներում տարբեր կարծիքներ են եղել, նաև Գալուստ Գրիգորիչն է խոսել դրա մասին։ Ինչքանով որ տեղյակ եմ պարոն նախարարի գնահատականներից, կարող եմ ասել՝ այն, ինչ կա, ինձ բավարարում է, որովհետև կարծում եմ նախ՝ մենք պետք է փաստենք, որ Հայաստանում միակ պետական պաշտոնական լեզուն հայերենն է, որևէ այլ լեզու պետական կարգավիճակ չի կարող ունենալ։ Բացի այդ, այս հայեցակարգի մշակումը որևէ կապ չունի ռուսաց լեզվին պետական երկրորդ լեզվի կարգավիճակ հաղորդելը։ Սա այն է, ինչ ես հասկացել եմ համապատասխան նախարարության ղեկավարի հայտարարությունից։
Ըստ իս՝ այո, մենք կարիք ունենք բոլոր օտար լեզուների, այսինքն՝ ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, զարգացմանը, քանի որ 21-րդ դարի պահանջները այլ են։ Եթե քաղաքականության մեջ ժամանակ հայոց լեզվին և ռուսաց լեզվին տիրապետելը բավարար էր, ապա Խորհրդային Միության փլուզումից հետո գաղտնիք չէ, որ ռուսաց լեզվի դասավանդման մակարդակը փոքր ինչ իջավ։ Այսօր Հայաստանը ունի նման անհրաժեշտություն, որպեսզի ռուսաց լեզվի իմացությունը բարձր մակարդակի վրա լինի. ա/ Հայաստանը նույն պաշտպանական, անվտանգային համակարգի մեջ է Ռուսաստան հետ, այդ համակարգում ռուսերենն աշխատանքային լեզուն է, մեր անվտանգային կառույցների ապագա սաները գնում են վերապատրաստվում են Ռուսաստանում, մենք մտել ենք ԵԱՏՄ, և այո, ռուսերենի մակարդակը պետք է շատ բարձր լինի։ Էլ չեմ ասում, որ գիտական գրականության մեջ, այո, շատ է այն գրականությունը, որը գրված է ռուսերեն։ Եթե իսկապես, ամեն ինչ այնպես է, ինչպես ասում է նախարարը, որ պետական լեզվին ոչինչ չի սպառնում, ապա այս աղմուկը և այս գնահատականները ես չեմ կիսում։
Մյուս կողմից, ես բնական եմ համարում, որ եթե Աստված մի արասցե, նման խնդիր է դրվել, որ պետական լեզու լինի ռուսերենը, բնականաբար, այլ կարծիք կլինի։ Բայց ես կարդացի՝ մեր հարգարժան հասարակական գործիչներից մեկն ասել էր՝ ինչու ոչ պարսկերեն, ինչու ոչ վրացերեն, այլ ռուսերեն։ Որովհետև շատ մեծ հարգանք ունենալով պարսկական ու վրացական մշակույթների հանդեպ, շատ բարձր դասելով հայ-պարսկական և հայ-վրացական հարաբերությունները, օբյեկտիվորեն ՀՀ տնտեսության, անվտանգության, հայ ժողովրդի համար դրա կարիքը չկա։ Ես այս պահին գտնվում էմ Ալավերդիում, որտեղից Թբիլիսի 40 րոպե է տևում, բայց ոչ հայերը վրացերեն գիտեն, ոչ էլ վրացիք՝ հայերեն։ Այս շրջանում ժողովրդի հաղորդակցության լեզուն ռուսերենն է։ Հենց այստեղ ապրող բոլոր մարդիկ՝ մեծից փոքր, զգում են ռուսաց լեզվի մակարդակի բարձրացման կարիքը։ Ինչո՞ւ ենք վախենում ռուսերենի մակարդակի բարձրացումից։ Այո, մեր դաշնակիցն է, մեր տնտեսության վրա իրենց ազդեցությունը մեծ է, ԵԱՏՄ անդամ երկիր ենք, մեր սպաներն այնտեղ են սովորում, նաև ռուսերենը միջպետական շփման լեզու է։ Հայն ու ղազախը, հայն ու բելառուսը, հայն ու վրացին, մեծ ցանկության դեպքում անգամ, իրար հետ անգլերեն չեն շփվում։ Ես շատ կիրառական եմ ասում, և կարծում եմ՝ մեր դպրոցներում ռուսաց լեզվի մակարդակի բարձրացման կարիք կա։
Կրկնեմ, որ ես ամբողջ հայեցակարգին ծանոթ չեմ, ծանոթ եմ նախարար Լևոն Մկրտչյանի ասած մեսիջներին։ Եթե դուք վեր հանեք վտանգավոր ինչ-որ կոնկրետ նյութեր, որոնք քողարկվել են, այլ խնդիր։ Բայց ես չեմ կարծում, որ վտանգավոր որևէ բան լինի, նախ կառավարությունը վտանգավոր բան չէր առաջարկի, երկրորդ՝ Լևոն Մկրտչյանը դա չէր անի, երրորդ՝ Կիրո Մանոյանը դա չէր պաշտպանի։ Ես ուզում եմ, որպես պետական բարձրաստիճան պաշտոնյա, հստակ նշել՝ Հայաստանում որևէ լեզվի պետական կարգավիճակ տալու խնդիր դրված չէ։ Հայաստանում միակ պետական լեզուն հայերենն է։ Միաժամանակ, այո, կարծում եմ, որ ռուսերենի կիրառական նշանակությունը շատ մեծ է և անհրաժեշտություն կա, որ ռուսերենը մեր դպրոցներում և բուհերում ավելի բարձր մակարդակի վրա դրվի։

շարունակությունը՝ կայքում