Ովքեր են լեռնային հրեաները

Լեռնային հրեաները կամ ջուհուրները հրեաների սուբէթնիկ խումբ են, որոնք բնակվում են հս․ և արլ․ Կովկասում։ Մասամբ հանդիսանում են իրանական հրեաների հետնորդները։ Ընդհանուր թիվը՝ 150 հազար։ Ջուհուրները խոսում են իրանական լեզվաճյուղին պատկանող թաթերեն լեզվի մի բարբառով, ինչպես նաև եբրայերեն, ադրբեջաներեն և այլ լեզուներով։ Լեռնային հրեաները վրացական հրեաներից տարբերվում են ինչպես լեզվական, այնպես էլ մշակութային առումով։

Հրեաները Իրանից Անդրկովկաս են ներթափանցել 6-րդ դարի կեսերին, որտեղ նրանք միախառնվել են թաթերեն խոսացող տեղաբնակների հետ և աստիճանաբար անցել այդ լեզվին։ Դարերի ընթացքում սակայն նրանց հաջողվել է պահպանել իրենց հավատքը՝ հուդայականությունը, և խուսափել բռնի մահմեդականացումից։ 

1920-30-ականներին զարգանում է ջուհուրների գրականությունը, թատերական և խորեոգրաֆիկ արվեստը, մամուլը։ Թաթերենը 1938 թ․ դառնում է Դաղստանի 10 պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Հետպատերազմյան շրջանում դասավանդումը հրեա-ջուհուրների բարբառով դադարեցվում է, սկսվում է լեռնային հրեաների թաթացման պրոցեսը։ 

1990-ականներին լեռն․ հրեաների հիմնական մասը արտագաղթում է Իսրայել, Մոսկվա և Պյատիգորսկ։

Պահպանում են ինչպես հուդայական (թլփատում և այլ ծեսեր), այնպես էլ ընդհանուր կովկասյան ավանդույթներ՝ (արյան վրեժ, բազմակնություն, հյուրընկալություն, ղալիմ և այլն)։