Անսպասելի առաջարկ Թուրքիային. Հայաստանի համար հնարավորություն է բացվում

Լրագիր ․ Թուրքիայի էկոնոմիկայի նախարար Նիհաթ Զայբեկչին հայտարարել էր, որ Թուրքիան ցանկանում է համաձայնագիր կնքել Եվրասիական տնտեսական միության հետ: Իզմիրում միջազգային տոնավաճառի բացման արարողությանը թուրք նախարարը նշել է նաև, որ Եվրասիական տնտեսական միության հետ մաքսային համաձայնագիր կնքելու առաջարկություն են ստացել, սակայն պետք է ամեն ինչ անեն, որ այն չհակասի Եվրամիության հետ իրենց ունեցած համապատասխան համաձայնագրին:
Անդրադառնալով այս հայտարարությանը, ՀՀ ԱԳՆ-ն նշել է, որ Եվրասիական տնտեսական միության հետ համաձայնագրի ստորագրման համար անհրաժեշտ է բոլոր անդամ երկրների համաձայնությունը:
Իր հերթին, ՀՀ ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանն ասել է. «Նախ, ԵԱՏՄ մաքսային տարածքին միանալու հնարավորություն նախատեսված չէ ԵԱՏՄ պայմանագրով: Ավելին, զավեշտալի է, երբ ԵԱՏՄ մաքսային տարածքին միանալու մասին խոսում է Թուրքիան, որը միակողմանի փակել է հայ-թուրքական սահմանը` միակ ցամաքային սահմանը Թուրքիայի և ԵԱՏՄ մաքսային տարածքի միջև»:
Թուրք նախարարն ասում է, թե առաջարկ են ստացել, բայց թե որքանով են լուրջ ընդունում այւդ առաջարկն Անկարայում՝ դժվար է ասել: Չի բացառվում, որ այդ խնդիրը ռուս-թուրքական հարաբերություններում խաղարկվող թեմաներից է, որով կողմերը փորձում են «գայթակղել» միմյանց, այն առեւտրի առարկա դարձնելով:
Այնուամենայնիվ, եթե Թուրքիան իսկապես մտադիր է համաձայնագիր ստորագրել ԵՏՄ հետ ու միանալ Մաքսային տարածքին, ապա այստեղ անհրաժեշտ է Հայաստանի համաձայնությունը: Հայաստանը, ենթադրվում է, դրա դիմաց կարող է պայմաններ առաջ քաշել, օրինակ՝ սահմանի բացումն առանց նախապայմանների:
Հայկական կողմն ասում է, թե «զավեշտալի է, երբ ԵԱՏՄ մաքսային տարածքին միանալու մասին խոսում է Թուրքիան, որը միակողմանի փակել է հայ-թուրքական սահմանը` միակ ցամաքային սահմանը Թուրքիայի և ԵԱՏՄ մաքսային տարածքի միջև»: Սակայն զավեշտը կարող է անցնել, եթե Թուրքիան ստորագրի համաձայնագիրը, այդպիսով բացելով նաեւ ԵՏՄ-ի հետ միակ ցամաքային սահմանը:
Մյուս կողմից, արդյոք ԵՏՄ հետ համաձայնագրի ստորագրման պարագայում սահմանն այսպես ասած մեխանիկորեն չի բացվում: Այդ դեպքում Թուրքիան կարող է պահել դեմքն Ադրբեջանի մոտ, քանի որ սահմանը փակել է ի աջակցություն Ադրբեջանի:
Հասկանալի է, որ Թուրքիան էլ իր պահանջներն է առաջ քաշելու, փորձելով հարթել Ռուսաստանի հետ որոշ խնդիրներ, այդ թվում՝ ենթադրվում է հայկական խնդիրները, ներառյալ՝ Ղարաբաղյան:
Ի՞նչ դիրքորոշում կունենան ԵՏՄ մյուս անդամները: Բնական է՝ նրանք հավանություն կտան Թուրքիայի միացմանը: Ռուսաստանը նույնպես պահանջներ կներկայացնի Թուրքիային, եւ այս պարագայում հետաքրքիր է՝ դրանք կդրվեն զուտ հայկական «դիմադրության» շրջանակներո՞ւմ, թե ավելի լայն սպեկտրով:
Հայաստանի քաղաքական ղեկավարության առաջ, այսպիսով, առաջանում է նոր խաղի հնարավորություն, որը որքան ռիսկային է, այնքան էլ պարունակում է բավական մեծ քաղաքական մանեւրի պոտենցիալ: