«Սրանք, այստե´ղ, ի՞նչ են ուզում այս ժողովրդից: Սրանք մորի՞ց են ծնվել, թե՞ ոնց» Հայկական Թալիբան - մաս 2

Նույնիսկ Իրաքում, որի ղեկավարը հակաամերիկյան ցույցերը տաքացնում էր տրիբունայից հրացանազարկելով, մի երկրում, որը բազմիցս ռմբակոծվել է ու շարունակում է ռմբակոծվել անգլո-ամերիկյան ռումբերով, որտեղ Ջիհադ են հայտարարում ու հրապարակներում մոլեգնում են տասնյակ հազարավոր տղամարդիկ ու ավտոմատներով համազարկ տվող հարյուր կիլոյանոց կերած-խմած կանայք, նույնիսկ այդ երկրում մեկնումեկի մտքով չի անցնում բոյկոտել գոնե անգլիական ապրանքները, որովհետեւ Աստծուց վախ ունեն եւ գիտեն, որ տասնյակ հազարավոր մարդիկ միայն էժանագին մթերքի հույսին են: Ուրեմն, հարցը այստեղ թշնամանքի աստիճանը չէ: Հազիվ թե իրաքցիները իրենց ավելի պակաս անիրավված են համարում Ամերիկայի կողմից, քան հայերը՝ թուրքերի: Նաեւ՝ իրաքցիների կորուստն ու վիրավորանքն է թարմ: Իհարկե, իրաքցիների մեջ էլ կլինեն հոգեկան հիվանդներ, բայց նույնիսկ կիսախելագար Սադամի ռեժիմը թույլ չի տալիս, որ ատելությունը սպառնալիք դառնա երկրի պարենային անվտանգությանը: Նրանք պատրաստ են զանգվածաբար զոհվել անհավատների դեմ պատերազմում, բայց սովի մատնվել անտեր շան նման սեփական հայրենիքում՝ չեն ուզում:
... Սրանք, այստե´ղ, ի՞նչ են ուզում հայ ժողովրդից: Սրանք, կուսդպրոցներն ու ինտերնացիոնալ ահաբեկչական դպրոցներն ավարտածները մորի՞ց են ծնվել, թե՞ ոնց: Հարցնում եմ, որովհետեւ բնական ճանապարհով դեռ աշխարհ չի եկել մի արարած, որը ի ծնե զրկված լինի ուղեղից եւ բնազդից՝ միաժամանակ: Այդպես նույնիսկ թուրքը չի վարվել հայի հետ, ինչպես վարվում են թուրքից ու հայից անբնական ճանապարհով ստացված թուրքի վաստակները, ինչպես քնքշորեն կասեին լոռեցիք: Թուրքերը ընդունակ են ավելի նուրբ խաղի՝ իրենց հարևան հայ կանանց զավակների եւ փողի միջոցով Հայաստանում մուլտ նկարել՝ հայ ազատագրական շարժման մասին:
... Եւ հիմա, որ երկնքից այդպիսի հնարավորություն է ընկել ձեռքները, ո՞նց իրենց մուռը չհանեն կորցրած փողերի, կիսատ մնացած կարիերայի, Բաքվում թողած տան ու «ընտանիքի տան բարեկամ» թուրք հարեւանին կորցնելու համար: Եւ ո՞նց չպոռթկա պղտոր արյան ձայնը, ո՞նց վրեժխնդիր չլինեն ու չպղծեն թշնամու սրբություններն ու լեզուն՝ իրենց ատելի հայերենով ռեկլամ հնարելով լամպերի վրա: Ո՞նց հրապարակ չհանեն թուրքական գյուղական ընտանիքի բարքերը, որը թույլ է տալիս եղբայրը եղբոր հետ խաղաղ զրույցի նստի՝ մեր ուշունց տալով, մոր իսկ ներկայությամբ։ Այսպես, այս տարիներին, թյուրիմացության մեջ գցելով հայերին, իբր «իրար հետ լավ չեն»: Այդպես, այդ ռեկլամի, լեզվի, առակախոսության խաղում վայ թե շատ առաջ գնան եւ սկսեն անեկդոտի պառավի ասած՝ շենքի խավար մուտքում լամփուշկա ուտել: Աննամուսի վերջը չէ՞ որ այդ է լինելու:

Ահա մեր այսօրվա տեղը աշխարհում: Չորս հարեւաններից երկուսի հետ թշնամություն, մյուս երկուսի հետ՝ քիչ թե շատ դրացիական հարաբերություն, բայց որոնք իրենք էլ սովի են մատնված: Բայց հայ թալիբները թալիբ չեն լինի, եթե մինչեւ հեռանալը Վրաստանի սահմանն էլ չփակեն Հայաստանի ժողովրդի դեմ: Հայաստանում հասարակական բաղնիքներ չեն փակում, իսկ սաունաները չեն փակում, որովհետեւ դրանցից փող ունեն հայ թալիբների օրենսդիրները: Զի բոլոր քիսաչիները սրանց օրոք օրենսդիր դարձան: Նաեւ՝ չեն ստիպում զանգվածաբար մորուք պահել, որպեսզի նոր խժդժությունների ժամանակ բացահայտված դաշնակները սխալմամբ չխփեն չբացահայտվածներին:
Նաեւ՝ հավատի հարցում են տարբեր: Հավատի, ոչ թե կրոնական պատկանելության: Նրանք մոլեռանդորեն հավատում են իրենց աստծուն, սրանք՝ նույնքան մոլեգնորեն ոչ մի սրբություն չեն ճանաչում: Թվում էր, թե կրթության տարբերություն պիտի լիներ: Բայց թվում է առաջին հայացքից: Թե´ նրանց՝ Պակիստանի մեդրեսեներում ուսանած ապագա մոլլաներին, թե´ սրանց՝ կուսդպրոցներ ու մերձավոր արեւելքի մարքսիստական ճամբարներ անցած մանկուրտներին թափում են նույն կաղապարից․ ուղեղները հանած:
Նմանությունների ու տարբերությունների անվերջանալի շարքն ընդհատելով՝ կարելի է միջանկյալ ամփոփում տալ: Վարձկանների եւ տերերի փոխհարաբերությունների ճգնաժամի սկիզբը նշան է այն բանի, որ այդ կարգավիճակով նրանք իրենց դերակատարումը ավարտել են:
 Ճակատագրի հեգնանքով՝ մեր չորս հարեւաններից նույն Իրանն է առավելապես շահագրգռված, որ Հայաստանի շրջափակումը լինի հավերժ: Այնպես որ, Աֆղանստանը չի մասնատվի, եւ փուշթունների իշխանությունը միջազգային ճանաչում կստանա: Իսկ հայ փուշթունները իրենց ու Ղարաբաղը կործանելուց հետո հայ ժողովրդին կթողնեն սովի, վհատության եւ հարեւանների հետ տարիների թշնամանքի հետ՝ միայնակ:

Վանո ՍԻՐԱԴԵՂՅԱՆ, մարտ 2001 թ․