Հայաստան-Իսրայել․ 2 կարեւոր համաձայնագիր՝ Սպայկի հարվածից հետո

Լրագիր / Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հուլիսի 25-ին հանդիպել է պաշտոնական այցով Երևան ժամանած Իսրայելի տարածաշրջանային համագործակցության նախարար Ցախի Հանեգբիի հետ:
Էդվարդ Նալբանդյանը և Ցախի Հանեգբին կարևորել են իրավապայմանագրային դաշտի ընդլայնմնումը, արտգործնախարարությունների միջև խորհրդակցությունների անցկացումը, միջազգային կազմակերպություններում փոխգործակցության սերտացումը, միջխորհրդարանական փոխանակումների ակտիվացումը։
Հայաստանի արտգործնախարարն ու Իսրայելի տարածաշրջանային համագործակցության նախարարը ստորագրել են «Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության և Իսրայելի Պետության Կառավարության միջև դիվանագիտական անձնագրեր ունեցող անձանց մուտքի արտոնագիր ստանալու պահանջի վերացման մասին» համաձայնագիրը և «Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության և Իսրայելի Պետության Կառավարության միջև եկամուտների և գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու և հարկումից խուսափելը կանխելու մասին» կոնվենցիան, ասվում է պաշտոնական հաղորդագրության մեջ:
Այս երկու համաձայնագրերի ստորագրումը կարելի է համարել Հայաստանի ու Իսրայելի միջեւ հարաբերությունների զարգացման յուրօրինակ մեկնակետ, քաղաքական ու տնտեսական ոլորտներում: Դրանք կոչված են դյուրացնել քաղաքական շփումներն ու տնտեսական կապերը:
Հայաստանն ու Իսրայելը յուրահատուկ իրավիճակում են թե պատմական ու թե քաղաքական առումներով, կան ընդհանրություններ երկու ժողովուրդների ճակատագրում: Հնարավոր է սա պայմանավորել է որոշակի «խանդ» միմյանց հանդեպ պատկերացումներում, շատ փորձագետներ նույնիսկ պնդում են, որ Հայաստանն ու Իսրայելը «էքզիստենցիալ մրցակիցներ» կամ նույնիսկ «հակառակորդներ» են:
Հրեա ժողովրդի ցեղասպանությունը միջազգային ճանաչում է ստացել: Հայերի ցեղասպանությունը, չնայած մի շարք երկրների կողմից ճանաչմանը, այնուամենայնիվ առայժմ միջազգային ճանաչում չի ստացել:
Հայաստանը սերտ հարաբերություններ ունի Իրանի ու Արաբական աշխարհի պետությունների հետ, որոնք լարված ու հաճախ թշնամական հարաբերություններ ունեն Իսրայելի հետ: Իր հերթին, Իսրայելը սերտ հարաբերություններ ունի Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ, այդ թվում՝ ռազմա-տեխնիկական:
Իսրայելը Ադրբեջանին մատակարարում է ժամանակակից տեխնոլոգիական զինատեսակներ, որոնք կիրառվում են Ղարաբաղում: Օրինակ, վերջերս ադրբեջանցիները Սպայկ հրթիռով շարքից հանել էին հայկական ՀՕՊ համալիրի մեքենաներից մեկը: Ի պատասխան Հայաստանից հնչող դժգոհության՝ Իսրայելի ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ նույն զենքերից առաջարկվել է նաեւ Հայաստանին:
Իսրայելը բլոկային պետություն չէ, սակայն ռազմավարական դաշինքի մեջ է ԱՄՆ-ի հետ եւ կարողանում է բազմակողմ ճկուն արտաքին քաղաքականությամբ լուծել անվտանգության, տնտեսության զարգացման եւ այլ խնդիրները: Այս հարցում Հայաստանը համեմատության եզր չունի, չնայած աշխարհքաղաքական տեղի ու դերի առումով ուներ նման քաղաքականություն վարելու բոլոր հնարավորությունները:
Այս եւ բազմաթիվ այլ հանգամանքները նկատի առնելով, Հայաստանի ու Իսրայելի հարաբերությունների զարգացումը կարող է նշանակալի դեր ունենալ ոչ միայն երկկողմ, այլեւ տարածաշրջանային խնդիրների համատեքստում: Իհարկե այն պարագայում, եթե Հայաստանը վարի ինքնիշխան արտաքին քաղաքականություն: