Հետախույզը բացատրում է, թե որ սխալի արդյունքում են զոհերն անխուսափելի դիրքերում

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է «Ողջ մնալու արվեստ» կազմակերպության ղեկավար Վովա Վարդանովը

– Պարոն Վարդանով, վերջին շրջանում ասում ենք, որ մենք մեր սահմաններն ամրապնդել ենք, զինվորի կյանքն առավել անվտանգ ենք դարձրել, ինչի՞ հետ էր կապված այս չորս զոհը, որ ունեցանք: Անակնկա՞լ էր այն:
– Չեմ կարծում, որ անակնկալ էր: Հիշո՞ւմ եք վերջին շրջանում նախագահի արտահայտությունը` գնդակը Ադրբեջանի դաշտում է: Նման տիպի արտահայտության իմաստը չհասկանալով, այն մեխանիկորեն կրկնում են նաև մարտավարական օղակի ղեկավարները:
Եթե ստրատեգիայում դա ինչ–որ չափով էլի ընդունելի է, ապա մարտավարության մեջ սարսափելիորեն սխալ է: Դու թողնում ես հակառակորդին, որ նա խփի, երբ ցանկանա: Ինքը որոշի որտեղ խփի և ինչպես խփի:
Նման պարագայում զոհերը միշտ էլ լինելու են անխուսափելի: Նույնիսկ եթե լավագույն տեխնիկան բերենք–լցնենք, էլի հակառակորդը կկարողանա իր հարվածը հասցնել:
– Այսինքն` իր դաշտում գտնվող գնդակը այս անգամ հակառակորդն այսպես խփեց:
– Բանն այն է, որ եթե անգամ մեր պետությունը պաշտպանողական ռազմավարություն է որդեգրել, տակտիկական մակարդակներում գլխավոր հրամանատարի խոսքերը չպետք է բառացի հասկանան:
– Իսկ մենք ո՞նց կարող ենք դրա դեմն առնել:
– Երկու տարի առաջ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը հրաման էր ստորագրել, որ կանխարգելիչ գործողությունների իրավունք է ստանում նաև ամենաներքևի օղակի հրամանատարը: Այսինքն` եթե զգում է վտանգ կա, կարող է հարվածել հակառակորդին: Եվ հենց սա՛ է ճանապարհը` պետք է, որպես կանխարգելիչ միջոց, հարվածես: Տեսնում ես զենքը քեզ վրա՞ է պահել` կրակիր ու սատկացրու նրան: Թե չէ որտեղի՞ց իմանաս նա կրակելո՞ւ է, թե հենց այնպես է զենքը պահել քո ուղղությամբ:
Այնպես որ, ստրատեգիան ու տակտիկան իրար հետ շփոթելու մեջ է մեր մեղքը: Եթե նույնիսկ մեր պետության շահերից այս պահին բխում է պաշտպանողական ռազմավարությունը, ապա տակտիկական օղակում հրամանատարները չպետք է նայեն վերևներին: Որովհետև տակտիկական օղակներն իրենք իրենց կանոններն ունեն և ըստ այդ կանոնների թելադրանքի պետք է գործեն:
– Գուցե սա նաև մեր կեցվածքի՞ արտահայտությունն է. եվրոպաների առջև տոլերանտ ենք, պատերազմի հրձիգ չենք, չենք կրակում…
– Իսկ դուք նկատե՞լ եք, որ նման բաներ ասում է նաև Իսրայելը: Բայց դա չի խանգարում, որ հարկ եղած դեպքում հարվածի, ոչնչացնի թշնամուն: Նաև խախտի հարևան երկրների սահմանները: Երբ պետք է լինում, Եգիպտոսին է հարվածում, երբ պետք է լինում` Սիրիային է հարվածում…
Այնպես որ, ի՞նչ կապ ունի քո ռազմավարությունը, տակտիկական քո խնդիրները լուծելու հետ:
– Իսկ զոհերի փաստը կապե՞նք ադրբեջանական այդ զորավարժությունների հետ:
– Բացարձակապես ես կապ չեմ տեսնում: Պարզապես եթե մի տեղ մեծ քանակությամբ զենք է հավաքվում, բնական է, որ դիրքապահը մի քիչ ոգևորվում է: Ասենք` այսպիսի պահեր կարող են լինել. զինվորը «ուռեց»` ինչ–որ բան օգտագործելով կամ վատ լուր ստացավ, որ, օրինակ, իր սիրած աղջիկն այլևս իրեն չի սպասում և… որոշեց ու կրակեց:
– Կարո՞ղ ենք ասել արդեն, որ ադրբեջանցին այլևս հայից, հայ զինվորից չի վախենում:
– Որոշակի փոփոխություններ եղան նրանց տրամադրության մեջ ապրիլյան պատերազմից հետո: Երբ, իհարկե, հսկայական զոհերով փոքրիկ նվաճումներ ունեցան:
Սակայն այդ փոքրիկ նվաճումներն այնպես են մատուցվում իրենց պետական մեքենայի ու լրատվամիջոցների կողմից, որ տպավորություն է ստեղծվում, թե Երևանն էլ են վերցրել, Գյումրին էլ հետը: Եվ հնարավոր է, որ այլևս այդքան չեն վախենում, ինչքան առաջ էր:
Իսկ նրանց վախը նրանից չէր, որ մեկ հայ զինվորի դիմաց մի քանի ասկյար էինք ոչնչացնում: Նրանց վախը ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ մենք գրոհում ու գրավում էինք Քելբաջարը, Զանգիլանը, Կուբաթլուն:
Նորից նրանց վախերն արթնացնելու համար մենք պետք է վերցնենք Դաշքիսանը, Շահումյանը, պիտի վերցնենք Աղդամի կեսը, որը սխալվել ու թողել ենք իրենց, և որոնք, մանավանդ, բերրի հողեր են: Մինչև Քուռ բոլոր հողերը որ վերցնենք, հավատացեք, նրանց վախերը նորից կարթնանան: