Դատավորների ապստամբությունն ու իշխանության խուճապը

ՀԱՅԵԼԻ / Վերջին ժամանակները լրատվական կայքերում հաճախակի կարելի է տեսնել այս կամ այն տարեց դատավորի աշխատանքից ազատման դիմումների մասին հրապարակումներ: Խնդիրն այն չէ, որ դատավորները ինքնաքննադատական սկզբունքով որոշել են ճանապարհ բացել երիտասարդների համար, կամ հասկանալով, որ հոգնել են,չեն սպասում թոշակի տարիքին, հրաժարվում են ծանր աշխատանքից, իրականում պատճառները բոլորովին այլ են:
Դատավորները բարձր թոշակ ստանալու պատճառով են թոշակային տարիքից շուտ դիմումներ գրում, ազատվում աշխատանքից, քանի որ «Պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձանց սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքում կատարված փոփոխություններով 20 եւ ավելի տարվա ստաժ ունեցող դատախազները եւ դատավորները մինչեւ 2017 թվականի հուլիսի 1-ը թոշակի անցնելու դեպքում իրենց վերջին մեկ տարվա միջին աշխատավարձի 75 տոկոսի չափով թոշակ կստանան։ Իսկ ավելի ուշ թոշակի մեկնողների թոշակի չափը հաշվարկվելու է ընդհանուր հիմունքներով։
Այսօր Հակոբ Հակոբյանի նախագահությամբ առաջին ընթերցմամբ քննարկվեց այդ եւ «ՀՀ քննչական կոմիտեի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենսդրական փաթեթը, որը ներկայացրել է Կառավարությունը:
Ըստ նախագծի հեղինակների՝ փոփոխությամբ հնարավորություն է տրվում դատախազի, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության եւ ՀՀ քննչական կոմիտեի ծառայողի պաշտոն զբաղեցնող այն անձանց, ովքեր համապատասխանաբար 2014 եւ 2017 թվականների հուլիսի 1-ի դրությամբ առնվազն 20 տարվա մասնագիտական աշխատանքային ստաժ ունեն, կենսաթոշակ ստանալու իրավունքից օգտվեն նաեւ 2017 թվականի հուլիսի 1-ից հետո` այդպիսով երաշխավորելով դատախազի, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության եւ ՀՀ քննչական կոմիտեի ծառայողի պաշտոն զբաղեցնող անձանց անկախության սոցիալական երաշխիքները, իրավական պետությանը հարիր կենսաթոշակի իրավունքից օգտվելու լեգիտիմ ակնկալիքը:
«Կանգնել ենք խնդրի առաջ՝ քսանից ավելի բազմամյա փորձ ունեցող լավ դատախազներ, որոնց 65 տարին չի լրացել ու ուզում են շարունակել աշխատանքը ստիպված պետք է դիմում գրեն, ազատվեն աշխատանքից, որ հետագայում չզրկվեն բարձր թոշակից»,- նախագծի հիմնավորումը էլ ավելի ամրապնդեց արդարադատության փոխնախարար Արթուր Հովհաննիսյանը: Եթե 65 տարին չլրացած դատախազները հուլիսի մեկից հետո դիմեն կենսաթոշակի գնալու համար, ապա առանց այս օրենսդրական փոփոխությունների, նրանց կենսաթոշակը 200.000 դրամի կարգի կլինի, իսկ եթե մինչեւ հուլիսի մեկը դիմեն նրանց թոշակը կլինի ավելի քան 400.000 դրամ, այդ է պատճառը, որ այս պահին միանգամից քսանից ավելի դատախազ է դիմումը պատրաստել: Ըստ փոխնախարարի, միանգամից քսանից ավելի դատախազի՝ աշխատանքից հեռանալը պետբյուջեի վրա լրացուցիչ բեռ է առաջացնում, որովհետեւ վերջնահաշվարկի արդյունքում ահռելի գումարներ են ստացվում: Հանձնաժողովի նախագահ Հակոբ Հակոբյանն էլ պարզաբանեց՝ այդ հարցին քաղաքական լուծում է տրվել. «Պետությունը գտնում է, որ դատավորներին ու դատախազներին, քննիչներին բարձր աշխատավարձ վճարի, որ իրենց ծառայողական պարտականություններում լինեն բարեխիղճ, հետեւաբար նաեւ նրանց կենսաթոշակներն են բարձր»: Իհարկե բարձր աշխատավարձը դեռեւս երաշխիք չէ այն բանի, որ Հայաստանում դատախազներն ու առհասարակ դատական ատյանի աշխատակիցները իրենց ծառայողական պարտականությունները լավ են կատարում, վերջին շրջանում մի քանի դատավոր ձերբակալեցին կաշառք ստանալու մեղադրանքով, նրանք թերեւս ամենաանպաշտպաններն են ու համակարգում կոռումպացված դատավորների պակաս հաստատ չի զգացվում:Իսկ հիմա էլ նույն ախորժակով շատերը ցանկանում են բարձր թոշակ ստանալ ու ակամայից կազմակերպված ապստամբություն, սաբոտաժ կազմակերպեցին իշխող ռեժիմի դեմ իրենց ազատման դիմումներով, հատկապես, որ դրա հիմքերն ունեին, քանի որ իշխանությունը վերջերս առանձնապես բարյացակամ վերաբերմունք չի դրսեւորում դատավորների, դատախազների հանդեպ ու մեկը մյուսին հետեւում են ձերբակալություններ: