Հայաստանի մասով հաշվարկներն արդարանում են

1in.am

Ռուսաստանի Հաշվիչ պալատը արձանագրել է, որ 2013-15 թվականների ընթացքում երկրից ապօրինաբար դուրս է բերվել 1,2 տրիլիոն ռուբլի: Ռուսաստանից կապիտալի օրինական արտահոսքը 2013 թվականից հետո տարեկան կազմում է մոտ 100 միլիարդ դոլար: Փաստորեն, կապիտալը Ռուսաստանից փախչում է բոլոր օրինական և ապօրինի մեթոդներով:

Հասկանալի է, կապիտալը Ղրիմ չէ, որ պահես «կանաչ մարդուկների» միջոցով: Բայց ամենագլխավորը թերևս այն է, որ փախչող կապիտալի հետևում հիմնականում նաև նրանք են, ովքեր Ղրիմն են բերում: Այդպիսով, ձևավորվում է հետաքրքրական մի մեխանիզմ: Մարդիկ, Ռուսաստան են բերում Ղրիմը, իսկ Ռուսաստանից հանում են իրենց կապիտալը՝ տանելով ավելի ապահով տեղ: Իսկ Ղրիմը բերում են Ռուսաստան կապիտալի «ծակը» փակելու համար, որպեսզի հանրության աչքին չերևա, որպեսզի մարդիկ չհարցնեն, թե ո՞ւր է երկրի, այսինքն՝ իրենց փողը, հարստությունը: Կամ երբ հարցնեն, նրանց պատասխանեն՝ կապիտալն ի՞նչ եք անում, ահա Ղրիմը՝ մեր հզորության և անպարտելիության իրեղեն ապացույցը:

Թե որքան կշարունակի աշխատել Ռուսաստանում այդ սխեման, դժվար է ասել՝ ինչպես ասում են «умом Россию не понять»: Առ այսօր սխեման աշխատում է, պարզապես խափանումներ առաջանում են ոչ թե հանրային, այլ իշխանական սեկտորում: Կապիտալը նվազում է, պատասխանատվությունը ներքին կայունության համար՝ ավելանում, առաջանում է անվստահություն միմյանց հանդեպ: Դա հատուկ է ամբողջատիրական կամ ավտորիտար համակարգերին, որտեղ իշխանության ձևավորման աղբյուրը ոչ թե հասարակության քվեն է, այլ հանրային ռեսուրսի գողությունը:

Նույն սինդրոմները, ավելի նվազ մասշտաբներով, տեղի են ունենում Հայաստանում: Հայաստանից կապիտալի արտահոսքը իհարկե շատ հեռու է ռուսական մասշտաբներից, բայց, օրինակ, ԱՎԾ տվյալով, ընթացիկ տարվա կիսամյակի ցուցանիշով Հայաստանից ավելի շատ կապիտալ գնացել է դուրս, քան եկել է երկիր: Ընդ որում՝ փաստորեն ստացվում է, որ Ռուսաստանից փախչող կապիտալը Հայաստան չի գալիս: Այլապես Հայաստանում «սալտոն» կլիներ դրական: Մի կողմից հասկանալի է, թե ինչու չի գալիս:

Հայաստանը ռուսական համակարգի պարզապես առավել գավառականացված տարբերակն է, որը 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ից ընդհանրապես վերածվել է աշխարհաքաղաքական փակուղու: Իսկ կապիտալը փակուղի չի սիրում: Մյուս կողմից, երևի լավ չի աշխատում նաև ԵՏՄ տնտեսական հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Սարգսյանը, որը 2008 թվականին ստանձնելով վարչապետի պաշտոնը՝ հանդես էր գալիս համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի դեմ հետաքրքիր դեղատոմսով:

Նա ասում էր, որ համաշխարհային տնտեսությունը փոթորկվում է, իսկ կապիտալը փնտրում է հանգիստ տեղեր, և քանի որ Հայաստանը ֆինանսատնտեսական նախանձելի կայունությամբ երկիր է, ապա, ըստ Տիգրան Սարգսյանի, կարող է լինել խաղաղ նավահանգիստ համաշխարհային փոթորկից փախչող կապիտալի համար: Իհարկե, համաշխարհային կապիտալը չհավատաց Տիգրան Սարգսյանին, ու ինչպես հետո պարզվեց՝ կապիտալն իրավացի էր. Տիգրան Սարգսյանը հանդես էր գալիս եվրոպական ինտեգրացիայի օգտին, ռուսական մամուլում հոդված էր գրում, որ Հայաստանի ճանապարհը Եվրոպան է, ԵՏՄ-ի հետ չկա ընդհանուր սահման ու անդամակցելը սխալ է, բայց մեկ տարի անց Տիգրան Սարգսյանն արդեն հիմնավորում էր հակառակը, իսկ մի քանի տարի անց արդեն գլխավորում է ԵՏՄ տնտեսական հանձնաժողովը: Բայց Սարգսյանին կարծես թե չի հավատում նաև եվրասիական կապիտալը, այլապես Ռուսաստանից փախչող կապիտալի մի մասը կուղղվեր Հայաստան: Ըստ երևույթին՝ Հայաստանի նախկին վարչապետը չի կարողանում համոզել Ռուսաստանից օրինական և ապօրինի ճանապարհներով փախչող կապիտալին, որ հանգրվանի Հայաստանի խաղաղ նավահանգստում: Չի կարողանում համոզել կամ պարզապես չի ուզում:

Ինչո՞ւ նպաստել վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության տնտեսական արդյունքի ցուցանիշների բարելավմանը, աշխատել Ռուսաստանում, որպեսզի պտուղները Հայաստանում վայելի վաղեմի մրցակիցը՝ Հովիկ Աբրահամյանը, որն ամեն ինչ անում էր Տիգրան Սարգսյանի վարչապետության տապալման համար:

Մյուս կողմից, սակայն, մարդիկ, որոնք Ռուսաստանից հանում են իրենց կապիտալը, Հայաստանի իշխող «վերնախավի» օգնությամբ Հայաստանը նպատակային կերպով վերածել են աշխարհաքաղաքական փակուղու: Այսինքն՝ իրենք են փակել Հայաստանը, և Հայաստանի վերաբերյալ հավելյալ տեղեկանքի կարիք նրանք չունեն այստեղ ներդրում անելու մասին մտածելու համար: Նրանք դրա համար չեն Հայաստանը բռնակցել ԵՏՄ-ին, որպեսզի հետո ներդրումներ անեն այստեղ: Նրանք Հայաստանը բռնակցել են, որ հանկարծ Հայաստանը չունենա այլ ներդրումների հեռանկար: Պետք է խոստովանել, որ առայժմ նրանց հաշվարկներն արդարանում են Հայաստանի մասով: Բայց կարող է պատահել այնպես, որ խառնվեն հենց իրենց՝ Ռուսաստանի մասով հաշվարկները: