Երգուպարը արվեստ է: Իսկ արվեստը պարտադիր չի լինում

Տեսեք՝ ինչ է ստացվում, ուրեմն. ամեն մի արհավիրք, որ բերել են հանրակրթական դպրոցի գլխին, ասել է թե՝ նոր սերնդի գլխին, քիչ էր, հիմա էլ, պարզվում է, որ պետք է դպրոցում,

6-8-րդ դասարաններում ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՐԳ ՈՒ ՊԱՐ դասավանդվի... 

«Ազգային» բառին չխաբվե՛ք, թող դա չշեղի, որ, իբր թե, «աման, ազգային արմատներ են փորձում ներդնել աշակերտաց մեջ», և այլ լոլոներ...
Երգուպարը դա ԱՐՎԵՍՏ Է: Իսկ արվեստը պարտադիր ՉԻ ԼԻՆՈՒՄ, և հնարավոր չէ երեխային պարտադրելով սիրել տալ երգ ու պարը։ 
Եվ ավելին, այն պահից սկսած, երբ երգն ու պարը կդառնան դպրոցում պարտադիր դասավանդվող, դրանք կդառնան հենց նույն մատղաշ սերնդի համար ուղղակի շարքային դպրոցական առարկա... Հենց դարձան շարքային դպրոցական առարկա, երգն ու պարը կկորցնեն իրենց ձգողականությունը երեխաների համար, կդադարեն լինել ինչ-որ բան, որը սիրում են և որին ուզելով գնում, պարապում և այլն... Հետևաբար, երգն ու պարը երեխայի աչքում կդառնան մոտավորապես ֆիզիկայի ու աշխարհագրության պես մի բան, որն ուղղակի պետք է սովորել, քանզի տալիս են դպրոցում: Պարզ են, չէ, սրա վտանգավոր հետևանքները? Սիրելի զբաղմունքից ու խմբակներից, որտեղ գնում են՝ ԸՍՏ ՆԱԽԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ, պարն ու երգը դառնում են այն, ինչը պետք անել, քանզի դա դաս է: Ինչպես նույն ֆիզիկան և աշխարհագրությունը... Հետևաբար, մի քանի տարի հետո այդ սերունդը, որի վրա դրեցին այս էքսպերիմենտը, ՉԻ ՍԻՐԵԼՈՒ (լայն իմաստով) իր ազգային երգն ու պարը՝ որպես արվեստ, այլ առավելագույնը լավ է վերաբերվելու, այնպես, ինչպես մենք մինչև հիմա լավ ենք վերաբերվում, ասենք, մաթեմատիկային, կենսաբանությանը... Ազգային երգն ու պարը դպրոցում դարձնելով առարկա՝ այդ որոշումը կայացնողները դրանով իսկ հոգեբանորեն հեռացնելու են սերնդին ազգային երգից ու պարից:
Սա՝ առաջին, բայց ոչ ամենավատ նորությունը...
Երգն ու պարը, դա սիրելն ու դրանով զբաղվելը ենթադրում է հոգեկերտվածքի ու մտածողության, խառնվածքի կոնկրետ տեսակներ ու ձևեր: Շատ չխորանալով՝ նշենք ուղղակի, որ ամեն երեխա չէ, որ նախատրամադրվածություն ունի երգի ու պարի, կամ թատերական խմբակի, կամ նկարչության: Հիմա դուք բռնում ու բոլորին ուզում եք սանրել մեկ ընդհանուր սանրով, երգն ու պարը ուզում եք զոռով սիրել տալ, ասենք, այն երեխային, որը սիրում է քանդակագործություն և կարատե, օրինակ... Պարզ է, չէ՞, որ առաջացնելու եք երեխայի մոտ ներքին դիմադրություն։ Հատկապես՝ պատանի տղաների, որոնց համար այդ տարիքում անհամեմատ ավելի հետաքրքիր են ոչ թե տարազներն ու շորորալը, այլ, ասենք, մաթեմատիկական/տեխնիկական խնդիրները (մտածողության տրամաբականան ֆունկցիաների լարում և օգտագործում պահանջող գործունեությունը), սպորտը և ֆիզիկական մարզական ակտիվությունը (ինչը առնականության արձանագրման և ցուցադրման հետ է կապված...) և այլն: Ինչ է լինելու այդ ներքին դիամդրության հետ? Սկսելու են ծաղրել նրանց, ովքեր ավելի լոյալ են լինելու այդ երգուպարի հանդեպ, ընդհուպ մինչև՝ ուսուցանողներին... Առաջանալու են կոնֆլիկտներ՝ միջանձնային, նաև ներխմբային՝ դասարանի ներսում, որոնք առավել զգայուն առանձնյակների մոտ վերաճելու են ներանձնայինի... Իր բոլոր տխուր հետևանքներով:
Բայց սա էլ ամենավատ նորությունը չէ...
... Ուրեմն. այդ տարիքը երեխաների սեռական հասունացման կարևոր շրջափուլ է, սիրելի՛ ոլորտի պատասխանատուներ (եթե դուք ձեր ղեկավարությունից բացի որևէ բանի/որևէ մեկի առաջ պատասխանատու եք...): Պարն ու երգը, բոլոր ժամանակներում, բոլոր ժողովուրդների մոտ, բոլոր մշակույթներում հանդիսանում են սեռականության գեղարվեստական դրսևորման ձևերից մեկը: Սա ֆիքսենք: Պարն ու երգը ուղղակիորեն առնչվում են մարդու հոգեբանական այն գործունեությանը, որոնք, մի քիչ պարզ ասեմ, կապված են հակառակ սեռի մոտ համակրանք առաջացնելու, իրեն դրական լույսի տակ ցուցադրելու, ինքնագնահատական գեներացնելու հետ (անգամ կենդանիներն են այդ նույն նպատակներով երգում-պարում, դպրոցում ձեզ, սիրելի՛ ոլորտի պատասխանատուներ, պարի ու կրոնի տեղը կենսաբանությու՛ն են ուսուցանել, սա պե՛տք է իմանաք): Երեխաների հասունացման այդ փուլում, երբ շարք կանգնեցնեք երեխաներին ու պար սովորեցնեք-պարացնեք, մի մասը լինելու է ավելի լա՛վ պարող, մյուս մասը՝ ո՛չ, մեկը լինելու է պլաստիկ ու գեղեցիկ, մյուսը՝ դրա ճիշտ հակառա՛կը... ԻՆՉ Է տեղի ունենալու այն աղջիկ (և ոչ միայն աղջիկ) երեխաների հոգեաշխարհում, որոնք իրենց տարեկիցներից այդ զգայուն հարցում, մեղմ ասած, ետ են մնալու ամբողջ դասարանի, դասարանցի տղաների աչքի առաջ, որոնք դժվար են շարժվելու, կամ ծիծաղի առիթներ են տալու (հաստատ տալու են, այդ տարիքում)։ Զգո՞ւմ եք, որ դրանով դրվելու է ոչ միայն լուրջ կոմպլեքսների, այլև, օրինակ, դիսմորֆոֆոբիայի հիմքը (ինչը շատ վատ բան է, ասեմ ձեզ), սեռական գրավչության մասով անձի ինքնագնատահականի լուրջ խնդիրների հիմքը, ինչու ոչ՝ նևրոզների հիմքը... 
Բայց սա էլ դեռ ամենավատ նորությունը չէ...
Ամենավատ նորությունն այն է, որ ոլորտի պատասխանատուները, կրթության զարգացմամբ զնաղվելու փոխարեն, զբաղված են, փաստորեն, տարատեսակ կոսմետիկ, հաճախ՝ նաև վտանգավոր, իդեաներ ծնելով ու դրանք դպրոցի վրա կիառելով... Ու կարող են դեռ ավելի անտեղի բաներ էլ լինել...
Շնորհավո՛ր Սեպտեմբերի 1, սիրելի՛ դպրոցականներ, ուսանողներ....

Սարգիս Միքայելյան